Instytut Pamięci Narodowej - Rzeszów

https://rzeszow.ipn.gov.pl/pl8/aktualnosci/189087,Powstanczym-szlakiem-sladami-dziadka-prof-Henryka-Dembinskiego-Juliusza-i-ojca-p.html
10.03.2026, 16:48

Powstańczym szlakiem – śladami dziadka - prof. Henryka Dembińskiego „Juliusza” i ojca - prof. Ludwika Dembińskiego wędrował prof. Paweł H. Dembiński z rodziną.

01.08.2023

Śladami dziadka - prof. Henryka Dembińskiego „Juliusza” i ojca - prof. Ludwika Dembińskiego wędrował prof. Paweł H. Dembiński z rodziną. Goście odwiedzili miejsca związane z walką przodków w szeregach Armii Krajowej w województwie podkarpackim.

Przybyli ze Szwajcarii i Wielkiej Brytanii goście rozpoczęli wizytę od zwiedzenia Pustkowa i Paszczyny, gdzie podczas II wojny światowej funkcjonował niemiecki poligon i obóz pracy, w którym straciło życie kilkanaście tysięcy więźniów i jeńców różnych narodowości. Na Górze Śmierci oddali hołd pomordowanym. Tam też wspominali  postać bohaterskiej księżnej Heleny Jabłonowskiej „Rzepichy” i jej męża Józefa, którzy byli współpracownikami dziadków Henryka i Jadwigi Dembińskich w strukturach Podziemnego Państwa Polskiego w powiecie dębickim. Kolejnym miejscem był Park Historyczny Blizna – miejsce doświadczeń z nazistowską bronią V, gdzie na wystawie IPN „Polskie Państwo Podziemne na Rzeszowszczyźnie 1939-1944/45” odnaleźli min. informacje o „Juliuszu” – jako kierowniku organizacji ziemian „Tarcza”, „Uprawa” i kontrolera finansów Podokręgu AK Rzeszów. Dalsza część podróży objęła Muzeum Regionalne w Dębicy, a szczególnie wystawę o 5 pułku strzelców konnych AK i miejsce bitwy na polanie Kałużówka, gdzie podczas akcji „Burza” w sierpniu 1944 r. poległ Andrzej Jabłonowski, a ranny został Ludwik Dembiński.

Po południu, w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego, goście wraz z władzami miasta na czele z Mariuszem Szewczykiem wraz z zastępcą Maciejem Małozięciem, mł. insp. ZS Andrzejem Lisem oraz dr Jackiem Magdoniem – historykiem IPN w Rzeszowie złożyli kwiaty pod Pomnikiem Niepodległości na Rynku w Dębicy. Na pamiątkę godziny „W”, kiedy o 17.00 zawyły syreny alarmowe, oddali hołd i uczcili pamięć bohaterskich mieszkańców stolicy oraz żołnierzy Podziemnego Państwa Polskiego, poległych i pomordowanych w czasie prowadzonych walk na terenie miasta Dębicy i powiatu dębickiego w 1944 r. Do zebranych dębiczan zwrócili się goście: prof. Paweł H. Dembiński oraz pan Wojciech Starowieyski z Krakowa – syn Powstańca Warszawskiego i wnuk bł. Stanisława Starowieyskiego – kawalera Virtuti Militari i patrona Akcji Katolickiej. Za udział w uroczystościach podziękowali uczestnikom włodarze miasta oraz pracownik IPN Oddział w Rzeszowie dr Jacek Magdoń, wyrażając szczególnie uznanie młodzieży ze Związku Strzeleckiego „Strzelec” JP w Dębicy, która wystawiła poczet flagowy oraz  pododdział honorowy.

Ostatnim punktem wizyty była wizyta w Witkowicach (obecnie dzielnica Ropczyc) – dawnym majątku rodowym, gdzie podczas wojny rodzina Dembińskich prowadziła działalność konspiracyjną, m.in. tajne nauczanie, w ramach struktur Podziemnego Państwa Polskiego.

Opiekę merytoryczną nad wydarzeniem sprawował dr Jacek Magdoń z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Rzeszowie.

Fot. Natalia Chodór, Jacek Magdoń