Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie rozpoczął gromadzenie zasobu archiwalnego na początku 2001 r., przejmując akta byłej Okręgowej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie. Początkowo ze względu na trudne warunki lokalowe, były to niewielkie ilości akt. Dopiero oddanie do użytku w sierpniu 2001 r. magazynów archiwalnych w obecnej siedzibie Oddziału, umożliwiło gromadzenie zasobu na dużą skalę.

 Stan zasobu Oddziału IPN w Rzeszowie na dzień 31 grudnia 2020 r. (w metrach bieżących)

Zasób kartoteczny

Zasób kartoteczny Oddziału IPN w Rzeszowie liczy 322 mb. 
Tworzą go następujące kartoteki:

• operacyjne SB (WUSW Rzeszów, Przemyśl, Krosno, Tarnobrzeg),
• operacyjne pomocnicze (WUSW Rzeszów, Tarnobrzeg),
• pomocnicze (WUSW Rzeszów),
• paszportowe (WUSW Rzeszów, Krosno, Tarnobrzeg),
• osobowe b. funkcjonariuszy (WUSW Rzeszów, Przemyśl, Krosno, Tarnobrzeg).

Zasób aktowy

Do dnia dzisiejszego zakończono przejmowanie akt z następujących instytucji:

1. Delegatura Urzędu Ochrony Państwa w Rzeszowie oraz Delegatura Agencji Bezpieczeństwa w Rzeszowie - akta operacyjne, kontrolno-śledcze oraz administracyjne.

2. Podkarpacka Komenda Wojewódzka Policji w Rzeszowie oraz podległe jej komendy powiatowe i miejskie

• akta Milicji Obywatelskiej z lat 1944-1954, oraz akta Służby Bezpieczeństwa, które znalazły się w archiwach policyjnych;
• akta osobowe funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa PRL, Służby Bezpieczeństwa z lat 1944-1990 oraz funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej przyjętych do służby w latach 1944-1954;
• akta operacyjne, śledcze oraz administracyjne wytworzone przez jednostki Milicji Obywatelskiej w latach 1944-1954, Komendę Wojewódzką MO w Rzeszowie oraz podległe jej komendy powiatowe, komisariaty i posterunki MO;
• akta paszportowe wytworzone przed 1990 r.

3. Zakłady Karne i Areszty Śledcze znajdujące się na terenie obecnego woj. podkarpackiego

• akta osobowe funkcjonariuszy więziennictwa przyjętych do służby w latach 1944-1956 (areszty i więzienia były w latach 1944-1954 podporządkowane Wydziałowi Więziennictwa WUBP w Rzeszowie, a następnie w latach 1954-1956 wchodziły w skład struktur podległych MSW);
• akta osób internowanych w okresie stanu wojennego przejęte z Aresztów Śledczych w Rzeszowie i Nisku oraz Zakładów Karnych w Łupkowie i Uhercach;
• akta penitencjarne osób aresztowanych lub skazanych za działalność polityczną i osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych na terenie obecnego województwa podkarpackiego głównie w latach 70. i 80.;
• księgi więzienne z lat 1944-1956 (większość z nich została przejęta przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie w 1990 r. i przekazana do IPN wraz z pozostałymi aktami Komisji w 2001 r.).

4. Organy wymiaru sprawiedliwości - materiały przejęte z sądów okręgowych i rejonowych podległych Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie oraz prokuratur okręgowych i rejonowych podległych Prokuraturze Apelacyjnej w Rzeszowie

• akta prokuratorskie oraz akta spraw o charakterze politycznym prowadzonych przed sądami powszechnymi w okresie PRL;
• akta sądowych spraw cywilnych „o uznanie za zmarłego” z drugiej połowy lat 40-tych zawierające m.in. zebraną dokumentację dotyczącą osób, które zginęły w czasie działań wojennych lub zostały zamordowane w wyniku represji hitlerowskich w obozach, gettach i publicznych egzekucjach.

5. Archiwa Państwowe - materiały zostały przejęte na zasadzie użyczenia - akta sądów i prokuratur wojskowych działających na terenie objętym działalnością rzeszowskiego Oddziału IPN, a które orzekały w sprawach prowadzonych także przeciwko osobom cywilnym prowadzącym działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego

• akta Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie obejmujące lata 1946-1955;
• akta procesowe sądów wojskowych, m.in. Wojskowego Sadu Rejonowego w Rzeszowie, obejmujące lata 1946-1954, Wojskowego Sądu Garnizonowego w Rzeszowie i Wojskowego Sądu Garnizonowego w Przemyślu z lat 1945-1946 oraz Wojskowego Sądu Grupy Operacyjnej „Wisła” z 1947 r.

6. Okręgowa Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie - są to głównie akta administracyjne, badawcze i dokumentacyjne, ale też część akt śledczych oraz zbiory zgromadzone przez OKBZpNP w Rzeszowie działającą w latach 1965-2000 oraz jej poprzednika - działającą w latach 1945-1948 Okręgową Komisję Badania Zbrodni Niemieckich w Rzeszowie-Tarnowie. W skład zbiorów zgromadzonych przez OKBZpNP w Rzeszowie wchodziły m.in.:

• akta Wydziału Więziennictwa WUBP w Rzeszowie - akta administracyjne, księgi więzienne oraz odpisy wyroków śmierci wydanych głównie przez sądy wojskowe wobec osób prowadzących działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego w latach 1944-1949;
• akta Centralnego Więzienia w Rzeszowie z lat 1954-1956 - akta administracyjne, księgi więzienne oraz akta penitencjarne osób skazanych w sprawach politycznych;
• afisze i obwieszczenia niemieckich władz okupacyjnych z lat 1939-1944;
• akta prokuratorskie i sądowe spraw prowadzonych w okresie powojennym przeciwko zbrodniarzom hitlerowskim;
• akta i kartoteki niemieckich instytucji okupacyjnych z lat 1939-1944;
• ankiety sporządzone przez różne instytucje państwowe dokumentujące rozmiar hitlerowskich zbrodni wojennych.

7. Darowizny - stanowią stosunkowo niewielką, ale cenną grupę materiałów przekazanych przez osoby prywatne. Zbiór ten stanowią różnorodne dokumenty oraz fotografie dotyczące zarówno osobistego życia darczyńców i ich rodzin jak również ważnych wydarzeń historycznych tj.: strajki, stan wojenny, działalność NSZZ „Solidarność”, wizyty papieża Jana Pawła II.

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie rozpoczął gromadzenie zasobu archiwalnego na początku 2001 r., przejmując akta byłej Okręgowej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie. Początkowo ze względu na trudne warunki lokalowe, były to niewielkie ilości akt. Dopiero oddanie do użytku w sierpniu 2001 r. magazynów archiwalnych w obecnej siedzibie Oddziału, umożliwiło gromadzenie zasobu na dużą skalę.

 Stan zasobu Oddziału IPN w Rzeszowie na dzień 31 grudnia 2024 r. (w metrach bieżących)

Zasób ewidencyjny

Zasób ewidencyjny Oddziału IPN w Rzeszowie liczy 322 mb. kartotek i 6,27 mb. dzienników ewidencyjnych:
Tworzą go następujące kartoteki i dzienniki ewidencyjne:

• Kartoteki operacyjne SB (WUSW Rzeszów, Przemyśl, Krosno, Tarnobrzeg),
• Kartoteki operacyjne pomocnicze (WUSW Rzeszów, Tarnobrzeg),
• Kartoteki pomocnicze (WUSW Rzeszów),
• Kartoteki paszportowe (WUSW Rzeszów, Krosno, Tarnobrzeg),
• Kartoteki osobowe b. funkcjonariuszy (WUSW Rzeszów, Przemyśl, Krosno, Tarnobrzeg).
• Kartoteki pozostałe (członków ORMO, wojskowe, osób internowanych itp.)
• Dzienniki rejestracyjne WUSW Rzeszów, Przemyśl, Krosno, Tarnobrzeg,
• Dzienniki archiwalne WUSW Rzeszów, Przemyśl, Krosno, Tarnobrzeg

Charakterystyka zasobu archiwalnego według jednostek przekazujących

1. Delegatura Urzędu Ochrony Państwa w Rzeszowie oraz Delegatura Agencji Bezpieczeństwa w Rzeszowie - akta operacyjne, kontrolno-śledcze oraz administracyjne WUBP w Rzeszowie oraz Służby Bezpieczeństwa KWMO/WUSW w Krośnie, Przemyślu, Rzeszowie i Tarnobrzegu.

2. Podkarpacka Komenda Wojewódzka Policji w Rzeszowie oraz podległe jej komendy powiatowe i miejskie

• akta Milicji Obywatelskiej z lat 1944-1954, oraz akta Służby Bezpieczeństwa, które znalazły się w archiwach policyjnych;
• akta osobowe funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa PRL, Służby Bezpieczeństwa z lat 1944-1990 oraz funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej przyjętych do służby w latach 1944-1954;
• akta operacyjne, śledcze oraz administracyjne wytworzone przez jednostki Milicji Obywatelskiej w latach 1944-1954, Komendę Wojewódzką MO w Rzeszowie oraz podległe jej komendy powiatowe, komisariaty i posterunki MO;
• akta paszportowe wytworzone przed 1990 r.

3. Zakłady Karne i Areszty Śledcze znajdujące się na terenie obecnego woj. podkarpackiego

• akta osobowe funkcjonariuszy więziennictwa przyjętych do służby w latach 1944-1956 (areszty i więzienia były w latach 1944-1954 podporządkowane Wydziałowi Więziennictwa WUBP w Rzeszowie, a następnie w latach 1954-1956 wchodziły w skład struktur podległych MSW) oraz akta funkcjonariuszy pionu ochrony więziennictwa z lat 1956-1989.
• akta osób internowanych w okresie stanu wojennego przejęte z Aresztów Śledczych w Rzeszowie i Nisku oraz Zakładów Karnych w Łupkowie i Uhercach;
• akta penitencjarne osób aresztowanych lub skazanych za działalność polityczną i osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych na terenie obecnego województwa podkarpackiego głównie w latach 70. i 80.;
• księgi więzienne z lat 1944-1956 (większość z nich została przejęta przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie w 1990 r. i przekazana do IPN wraz z pozostałymi aktami Komisji w 2001 r.).

4. Organy wymiaru sprawiedliwości - materiały przejęte z sądów okręgowych i rejonowych podległych Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie oraz prokuratur okręgowych i rejonowych podległych Prokuraturze Apelacyjnej w Rzeszowie

• akta prokuratorskie oraz akta spraw o charakterze politycznym prowadzonych przed sądami powszechnymi w okresie PRL;
• akta sądowych spraw cywilnych „o uznanie za zmarłego” z drugiej połowy lat 40-tych zawierające m.in. zebraną dokumentację dotyczącą osób, które zginęły w czasie działań wojennych lub zostały zamordowane w wyniku represji hitlerowskich w obozach, gettach i publicznych egzekucjach.
• dokumenty wytworzone w toku postępowań prowadzonych przez sądy w sprawach, o których mowa w ustawie z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów.
• dokumenty wytworzone w toku postępowań prowadzonych przez sądy na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego,
• Dokumenty wytworzone w toku postępowań prowadzonych przez sądy dotyczące funkcjonariuszy państwa komunistycznego albo osób działających na ich zlecenie oskarżonych o zbrodnie komunistyczne popełnione od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r.

5. Archiwa Państwowe - akta sądów i prokuratur wojskowych działających na terenie objętym działalnością rzeszowskiego Oddziału IPN, a które orzekały w sprawach prowadzonych także przeciwko osobom cywilnym prowadzącym działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego:

• akta Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie obejmujące lata 1946-1955;
• akta procesowe sądów wojskowych, m.in. Wojskowego Sadu Rejonowego w Rzeszowie, obejmujące lata 1946-1954, Wojskowego Sądu Garnizonowego w Rzeszowie i Wojskowego Sądu Garnizonowego w Przemyślu z lat 1945-1946 oraz Wojskowego Sądu Grupy Operacyjnej „Wisła” z 1947 r.

6. Okręgowa Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie - akta administracyjne, badawcze i dokumentacyjne, ale też część akt śledczych oraz zbiory zgromadzone przez OKBZpNP w Rzeszowie działającą w latach 1965-2000 oraz jej poprzednika - działającą w latach 1945-1948 Okręgową Komisję Badania Zbrodni Niemieckich w Rzeszowie-Tarnowie. W skład zbiorów zgromadzonych przez OKBZpNP w Rzeszowie wchodziły m.in.:

• akta Wydziału Więziennictwa WUBP w Rzeszowie - akta administracyjne, księgi więzienne oraz odpisy wyroków śmierci wydanych głównie przez sądy wojskowe wobec osób prowadzących działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego w latach 1944-1949;
• akta Centralnego Więzienia w Rzeszowie z lat 1954-1956 - akta administracyjne, księgi więzienne oraz akta penitencjarne osób skazanych w sprawach politycznych;
• afisze i obwieszczenia niemieckich władz okupacyjnych z lat 1939-1944;
• akta prokuratorskie i sądowe spraw prowadzonych w okresie powojennym przeciwko zbrodniarzom hitlerowskim;
• akta i kartoteki niemieckich instytucji okupacyjnych z lat 1939-1944;
• ankiety dokumentujące rozmiar niemieckich zbrodni wojennych.

7. Darowizny osób fizycznych – materiały przejęte w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci - stanowią stosunkowo niewielką, ale cenną grupę materiałów przekazanych przez osoby prywatne. Zbiór ten stanowią różnorodne dokumenty oraz fotografie dotyczące zarówno osobistego życia darczyńców i ich rodzin jak również ważnych wydarzeń historycznych tj.: II wojna światowa, antykomunistyczne podziemie zbrojne po II wojnie światowej, strajki, stan wojenny, działalność NSZZ „Solidarność” oraz innych organizacji społecznych i politycznych.