English version
W niedzielę, 30 sierpnia br. o godz. 12.00 (czasu ukraińskiego) w miejscu dawnej wsi Ostrówki na Ukrainie odbędą się uroczystości pogrzebowe 55 Polaków, ofiar Zbrodni Wołyńskiej z Ostrówek i Woli Ostrowieckiej. W ceremonii upamiętniającej pomordowanych przez ukraińskich nacjonalistów weźmie udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski, a także przedstawiciele polskich władz, rodzin wołyńskich oraz lokalnej społeczności. Wydarzenie zbiega się z 83. rocznicą tej okrutnej zbrodni.
Program uroczystości:
- godz. 12.00 – Msza Święta w intencji Ofiar ludobójstwa na Wołyniu
- około godz. 13.00 – pochówek szczątków w mogile zbiorowej, w której spoczywają ofiary ekshumowane w latach 1992, 2011 i 2015 r.
Informacja dla mediów: Instytut Pamięci Narodowej nie prowadzi akredytacji dla mediów. Dziennikarze planujący dojazd do Ostrówek muszą uwzględnić, że z racji przebywania w strefie przygranicznej, oprócz przejścia granicznego może czekać ich dodatkowa kontrola na posterunku (blockpost). Prosimy o wzięcie tego pod uwagę i zaplanowanie wcześniejszego wyjazdu.
Lokalizacja: ceremonia pogrzebowa odbędzie się na cmentarzu w Ostrówkach (Ukraina, obwód wołyński) – Cmentarz Ofiar UPA
***
Wyniki tegorocznych prac ekshumacyjnych ofiar Zbrodni Wołyńskiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej
Od 13 lipca do 7 sierpnia 2026 r. pracownicy IPN, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności” oraz specjalista medycyny sądowej z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przeprowadzili ekshumacje ofiar Zbrodni Wołyńskiej w dawnych wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka. Miejsca ustalono podczas kwietniowych prac poszukiwawczych. 30 sierpnia 1943 r. obie polskie miejscowości padły ofiarą ataku UPA i ukraińskich mieszkańców sąsiednich wsi – Polacy zostali wymordowani, a ich domostwa zniszczone. Dziś tereny te zajmują lasy i pola.
Interdyscyplinarny zespół podjął szczątki 55 ofiar (w tym 26 dzieci) w trzech lokalizacjach: zbiorowym grobie w dawnym gospodarstwie Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej (48 osób, w tym 24 dzieci), zbiorowym grobie przy dawnej szkole w Ostrówkach (6 osób) oraz pojedynczym grobie leśnym (1 kobieta). Ofiary pochowano bez trumien, w przypadkowych pozycjach; na większości szczątków ujawniono obrażenia (głównie tylnej części czaszek i rany postrzałowe) zgodne z relacjami świadków i wcześniejszymi badaniami. Zabezpieczono materiał do badań DNA oraz ponad 300 przedmiotów osobistych (m.in. medaliki, krzyżyki i różańce). Poszukiwania na tzw. „Trupim Polu” nie ujawniły kolejnych szczątków. Według listy ofiar sporządzonej przez historyków wciąż pozostaje do odnalezienia ok. 300 osób.
***
Zbrodnia wołyńska to jedna z najtragiczniejszych kart polskiej historii XX wieku. W latach 1943–1945 ukraińscy nacjonaliści z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) dokonali zaplanowanego ludobójstwa na ludności polskiej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej. Ataki rozpoczęły się na większą skalę wiosną 1943 r., osiągając apogeum 11 lipca 1943 r. (tzw. „Krwawa niedziela”), gdy zaatakowano jednocześnie kilkadziesiąt polskich miejscowości. W sumie zamordowano od 80 do 120 tysięcy Polaków – mężczyzn, kobiet i dzieci – stosując niewyobrażalnie okrutne metody: mordowano przy użyciu siekier, kos, wideł, palono żywcem i stosowano tortury. Kilkaset tysięcy osób musiało uciekać, ratując życie.
Jednym z najbardziej tragicznych epizodów tej zbrodni była zagłada Ostrówek i Woli Ostrowieckiej dokonana 30 sierpnia 1943 r. O świcie kureń (ukraiński pododdział) UPA Iwana Kłymczaka „Łysego” oraz sotnia Iwana Zareczniuka „Worona”, wsparci przez ukraińskich mieszkańców okolicznych wsi, otoczyli obie polskie wsie szczelnym kordonem. Mieszkańców podstępnie zgromadzono na placach szkolnych pod pretekstem zebrania. W Ostrówkach mężczyzn zapędzono do szkoły i zabudowań, gdzie grupami po dziesięciu mordowano uderzeniami siekier, drewnianymi maczugami i strzałami w tył głowy. Kobiety z dziećmi i starców zamknięto w kościele. W Woli Ostrowieckiej podobny los spotkał mieszkańców – mężczyzn zabijano za stodołą Strażyca, a później podpalono budynek ze zgromadzonymi kobietami i dziećmi, wrzucając granaty przez okna.
W ciągu zaledwie kilku godzin Ukraińcy wymordowali w obu wsiach ok. 1050 osób – w tym setki dzieci i kobiet. Ocalałych uratowało niespodziewane pojawienie się niemieckiego patrolu, który wywołał panikę wśród napastników. Po rzezi wsie splądrowano i spalono, a ciała pomordowanych wrzucano do masowych dołów, studni i rowów. Dziś na miejscu dawnych polskich osad rozciągają się pola i łąki.
Pamięć o tych wydarzeniach powracała powoli. Dopiero ekshumacje w latach 1992, 2011 i 2015 pozwoliły godnie pochować setki ofiar. Uroczystości na cmentarzu w Ostrówkach stały się symbolem przywracania prawdy o ludobójstwie ukraińskich nacjonalistów i pamięci o jej ofiarach.
Zobacz:
83. rocznica Zbrodni Wołyńskiej. Rozmowa z dr. hab. Karolem Polejowskim, zastępcą prezesa IPN
Leon Popek, Zagłada Ostrówek i Woli Ostrowieckiej