English version
23 marca 2026 r. w Gminnej Bibliotece Publicznej i Centrum Pamięci gen. Sikorskiego w Tuszowie Narodowym, odbędzie się prezentacja publikacji, wydanej przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie pt. „Zbrodnia (nie)osądzona. Losy żandarmów niemieckich biorących udział w mordzie na rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach”.
24 marca obchodzimy w Polsce Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. W tym dniu państwo polskie składa hołd swoim bohaterom – Polakom, którzy pomimo grożącej im kary śmierci nieśli pomoc swoim żydowskim sąsiadom, współobywatelom.
Święto zostało ustanowione z inicjatywy Prezydenta RP Andrzeja Dudy w 2018 roku. Wybrana na dzień obchodów data – 24 marca – jest symboliczna. To właśnie tego dnia w 1944 roku dokonano egzekucji na rodzinie Ulmów. Niemiecka żandarmeria zamordowała wówczas Józefa Ulmę, jego ciężarną żonę Wiktorię i sześcioro ich małoletnich dzieci oraz ośmioro ukrywanych przez nich Żydów: Gołdę Grünfeld, Leę Didner z córeczką oraz Saula Goldmana i jego czterech synów.
Na Podkarpaciu szczególnie pielęgnujemy pamięć o Rodzinie Ulmów, uroczystości odbywają się w Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej oraz innych miejscach zbrodni na Polakach, za niesienie pomocy Żydom w czasie zagłady. Zbrodnia, o której dowiedziała się cała Polska, a po beatyfikacji błogosławionej Rodziny Ulmów także świat, nie została nigdy zapomniana, ani osądzona. W przeddzień tego święta 23 marca 2026 r. w Gminnej Bibliotece Publicznej i Centrum Pamięci gen. Sikorskiego w Tuszowie Narodowym, odbędzie się prezentacja książki pt. „Zbrodnia (nie)osądzona. Losy żandarmów niemieckich biorących udział w mordzie na rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach”.
Publikacja ta poświęcona jest pięciu funkcjonariuszom niemieckiej żandarmerii z posterunku w Łańcucie, którzy 24 marca 1944 r. dopuścili się zbrodni na rodzinie Ulmów w Markowej i ukrywanych przez nich Żydach: z rodzin Goldmanów, Gruenfeldów i Didnerów. Studium obejmuje przede wszystkim ich bezwzględną, pozbawioną jakichkolwiek norm moralnych działalność w latach okupacji, a także próby ich odnalezienia i osądzenia przez polski wymiar sprawiedliwości po II wojnie światowej. Spośród żandarmów niemieckich uczestniczących w zbrodni w Markowej jedynie jeden – Josef Kokott, został odnaleziony i skazany na karę śmierci, zamienioną najpierw na dożywotnie więzienie, a następnie na 25 lat pozbawienia wolności.
Autorem publikacji jest dr Wojciech Hanus, historyk, dr nauk humanistycznych zajmujący się dziejami podziemia niepodległościowego po 1944 r. i aparatu bezpieczeństwa PRL, a także relacjami polsko-żydowskimi w okresie II wojny światowej.
W programie:
- 16:00 – Msza Święta w kościele p.w. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Tuszowie Narodowym z wystawieniem Relikwii Błogosławionej Rodziny Ulmów
- 16:45 – wykład i prezentacja książki „Zbrodnia (nie)osądzona. Losy żandarmów niemieckich biorących udział w mordzie na rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach” w Gminnej Bibliotece Publicznej i Centrum Pamięci gen. Sikorskiego w Tuszowie Narodowym
- Podczas spotkania na stoisku Wydawnictwa Instytutu Pamięci Narodowej będzie prowadzona sprzedaż publikacji w promocyjnych cenach
Organizatorami wydarzenia są: Wójt Gminy Tuszów Narodowy, Gminna Biblioteka Publiczna i Centrum Pamięci gen. Sikorskiego w Tuszowie Narodowym, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie oraz Parafia Rzymskokatolicka pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Tuszowie Narodowym.
