Instytut Pamięci Narodowej - Rzeszów

https://rzeszow.ipn.gov.pl/pl8/aktualnosci/233815,Odsloniecie-tablicy-w-holdzie-rodakom-z-Gminy-Brzostek-walczacym-u-boku-gen-Wlad.html
07.03.2026, 07:32

Odsłonięcie tablicy w hołdzie rodakom z Gminy Brzostek, walczącym u boku gen. Władysława Andersa – 30 listopada 2025

30.11.2025

Aby oddać sprawiedliwość bohaterom, w Brzostku odsłonięto tablicę upamiętniającą żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, walczących pod dowództwem gen. Władysława Andersa w kampanii włoskiej w latach 1944-1945, pochodzących z Gminy Brzostek.

Uroczystość odbyła się 30 listopada 2025 r., rozpoczęła się Mszą Świętą koncelebrowaną pod przewodnictwem ks. proboszcza Marka Mnicha, z udziałem ks. Szymon Nosal, syn Jana Nosala  - upamiętnionego na tablicy. Okolicznościowe kazanie wygłosił ks. prof. dr hab. Bogdan Stanaszek. 

Podczas homilii powiedział:

Niech ten mur stanie się ścianą pamięci tych, którzy nie mają swoich mogił. Którzy po latach wracają w rodzinne strony. Nie odmawiajmy im nigdy prawa do powrotu. Niech ludzie czytają ich nazwiska, niech zapalą w tym miejscu znicz pamięci, bo ziemia brzostecka oddała swoich synów i wniosła swój wkład w walkę o wolność Ojczyzny...


Dalsza część uroczystości odbyła się pod „Ścianę Pamięci”, gdzie odsłonięto i poświęcono tablicę memoratywną. W tym miejscu wygłoszono również przemówienia burmistrza Brzostku Zbigniewa Kowalskiego, przedstawiciela rodzin żołnierzy upamiętnionych, zaproszeni goście m.in. poseł do Parlamentu Europejskiego Bogdan Rzońca, poseł na Sejm RP Jan Warzecha. 

Na zakończenie delegacje władz parlamentarnych i samorządowych, rodzin, służb mundurowych złożyły wiązanki kwiatów i zapaliły znicze. 

Podczas uroczystości Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie reprezentował Grzegorz Leszczyński z Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa, Instytut jest fundatorem tej pamiątkowej tablicy. Na dzisiejszą uroczystość asystę honorową wystawił 33. Batalion Lekkiej Piechoty z Dębicy, były obecne poczty sztandarowe, orkiestra i społeczność gminy Brzostek. 

Mamy nadzieję, że ta tablica będzie dla mieszkańców zachętą do podzielenia się wiedzą na temat swoich krewnych, walczących na frontach II wojny światowej, których nadal nie znamy z imienia i nazwiska, a których imiona mogą uzupełnić brzostecką „Ścianę Pamięci”.

Na drugiej już tablicy znajdują się nazwiska siedmiu żołnierzy 2. Korpusu Polskiego walczących pod dowództwem gen. Władysława Andersa w kampanii włoskiej 1944-1945.

  • JÓZEF DROŻAŃSKI s. Jan i Katarzyny, ur. 20 grudnia 1891 r. w m. Brzostek. W latach 1911-1914 był członkiem Związku Strzeleckiego, w latach 1918-1921 służył jako ochotnik w Wojsku Polskim. W 1919 r. został awansowany do stopnia kapitana pospolitego ruszenia, w rezerwie zaliczony do oficerów Policji Państwowej. Od 1923 r. był urzędnikiem państwowym w Urzędzie Wojewódzkim w Łodzi, następnie Zastępcą Starosty w Sieradzu,. W 1928 r. został mianowany Starostą w Bielsku Podlaskim, od 1933 r. Starostą w Grodnie, od 1938 r. pełnił urząd Starosty Powiatowego w Łomży. W dniu 18 września 1939 r. został internowany przez Sowietów na terenie Łotwy, później więziony w obozach w Suzdalu i Kozielsku. Żołnierz 2. Korpusu Polskiego.  
  • MIECZYSŁAW DZIEDZIC s. Stanisława i Heleny, ur. 10 lipca 1926 r. w m. Kamienica Dolna.  Według karty repatriacyjnej dla osób wojskowych i ich rodzin powracających z Wielkiej Brytanii do Polski Nr 20954 posiadał stopień wojskowy strzelec (książeczka wojskowa nr 20239/45). Przed II wojną światową zamieszkiwał Kamienicę Dolną. Był żołnierzem m.in. 4. Kompanii 11. Wołyńskiego Baonu Strzelców. W okresie od 19 lutego 1946 r. do 25 marca 1946 r. odbył kurs łączności przy 11. Wołyńskim Baonie Strzelców. W dniu 6 lutego 1947 r., odesłany został do Obozu Zbiorczego Repatriantów 5 Kresowej Dywizji Piechoty na podstawie rozkazu l.dz. 249/11/ Demob./ 47 z dnia 30 stycznia 1947 r.
  • WINCENTY KOLBUSZ s. Tomasza i Marii, ur. 13 lipca 1902 r. w m. Bukowa. Według zeszytu ewidencyjnego w marcu 1923 r. zaprzysiężony został w 2. Pułku Artylerii Górskiej. Jako żołnierz służył m.in. w Dywizjonie Artylerii Lekkiej. W dniu 1 czerwca 1946 r. odkomenderowany został do 23. Baonu – 7. Dywizji Pancernej. W dniu 22 czerwca 1946 r. został przydzielony do Batalionu Dowodzenia. W dniu 25 stycznia 1947 r. został przeniesiony do Komendy Uzupełnień nr 3 i na podstawie Rozkazu Repatriacyjnego powrócił do kraju. 
  • ALBIN KRZYŻAK ur. 26 września 1902 r. w m. Brzostek. Służył jako żołnierz 2. Korpusu Polskiego, poległ podczas walk o Monte Cassino.
  • WACŁAW MOKRZYCKI s. Franciszka i Zofii, ur. 7 września 1909 r. w m. Januszowice. Jako student Uniwersytetu Jagiellońskiego uczestniczył w szkoleniu podchorążych rezerwy, w 1933 r. mianowany został podporucznikiem rezerwy. Rok później po ukończeniu studiów prawniczych podjął pracę w Urzędzie Skarbowym w Łunińcu, a następnie w Izbie Skarbowej w Brześciu nad Bugiem. Podczas kampanii wrześniowej 1939 r. był oficerem Batalionu Obrony Narodowej w Kielcach, w dniu 22 września 1939 r. został wzięty przez Sowietów do niewoli, z której udało mu się zbiec. Pod koniec 1939 r. ponownie został ujęty przez NKWD i skierowany do katorżniczej pracy w łagrze w Peczorze. Był żołnierz 2. Korpusu Polskiego, uczestnikiem walk o Monte Cassino.
  • JAN NIEZGODA s. Józefa i Anny, ur. 22 października 1904 r. w m. Bukowa. W 1926 r. został powołany do odbycia czynnej służby wojskowej w 17. Pułku Piechoty w Rzeszowie. Podczas II wojny światowej służył jako żołnierz 6. Pułku Strzelców Podhalańskich, w dniu 18 września 1939 r. został wzięty do niewoli Sowieckiej, następnie skierowany do obozu przejściowego, a następnie w 1940 r. wywieziony do pracy kolejno w łagrze w Krzywym Rogu, Siewieżlu gdzie m.in. pracował przy budowie kolei transsyberyjskiej na trasie Kołtas-Workuta. We wrześniu 1941 r. wcielony został do 13. Pułku Piechoty wchodzącego w skład formowanej 5. Dywizji Piechoty w Tatiszczewie. W sierpniu 1943 r. w ramach ewakuacji został przewieziony wraz macierzystym pododdziałem do Persji (dzisiejszego Iranu). Był żołnierzem m.in. 5. Kresowej Dywizji Piechoty, uczestnikiem walk o Monte Cassino, poległ w dniu 2 lipca 1944 r. w bitwie o Loreto.      
  • JAN NOSAL ur. 31  sierpnia 1901 r. był żołnierzem 2. Korpusu Polskiego, uczestnikiem walk o Monte Cassino.

​​​​Pierwsza tablica została odsłonięta 14 lutego 2023 r. i upamiętnia czterech żołnierzy Armii Krajowej Ziemi Brzosteckiej: mjr. Ludwika Drożańskiego (1890-1944), ppor. rez. Józefa Marcina Matuszewskiego (1907-1942), Władysława Alfreda Mićka (1912-1944) i Franciszka Kurasia (1896-1943).

Organizatorzy dzisiejszej uroczystości: dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie - dr hab. Dariusz Iwaneczko, proboszcz parafii rzymskokatolickiej pw. Podwyższenia Krzyża Świętego - ks. Marek Mnich, burmistrz Brzostku - Zbigniew Kowalski, kierownik Katedry Historii XX wieku Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie - ks. prof. dr hab. Bogdan Stanaszek.