English version
80 lat temu, w najtrudniejszych czasach II wojny światowej, mieszkańcy Fréland dokonali czynu wyjątkowego – aktu odwagi i solidarności, który do dziś inspiruje i wzrusza. Dzięki ich heroicznej postawie polscy jeńcy wojenni, mieli szansę przetrwać. Wśród nich był m.in. kapral Franciszek Urbanik – żołnierz 17. Pułku Piechoty im. Ziemi Rzeszowskiej pochodzący z Godowej, Aleksander Iwanko – żołnierz 6. Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej we Lwowie, Jan Piąstka , Marian Andrzejewski, Stefan Okupski, Władysław Ślażyński, Jan Błaszkiewicz, Józef Urban.
Dzięki działaniom lokalnego proboszcza ks. Raymonda Voegeli oraz precyzyjnemu planowi, udało się zorganizować ucieczkę polskich jeńców, którzy byli przetrzymywani w budynku nieczynnej szkoły w Ursprung. Początkowo zostali ukryci w jamie wydrążonej przez wodę w starej kopalni. Ze względu na bardzo ciężkie warunki zostali w okresie późniejszym przeniesieni i ukrycie w zabudowaniach rodziny Gorius.
Przez 100 dni mieszkańcy Fréland narażając własne życie, ukrywali polskich żołnierzy, zapewniając im schronienie i żywność. Pomoc proboszcza, rodziny Gorius i innych mieszkańców Fréland była prawdziwych świadectwem człowieczeństwa i współczucia w obliczu wojennego piekła. Ich czyny to nie tylko historia, ale lekcja empatii, odwagi i niezłomności, która wciąż pozostaje dla nas wzorem. Przypomina, że nawet w najciemniejszych momentach historii człowieczeństwo może zwyciężyć.
7 grudnia 2024 r. odbyły się uroczyste obchody 80. rocznicy wyzwolenia Fréland. Rozpoczęły się Mszą św. w której zgromadzili się licznie mieszkańcy oraz zaproszeni goście. Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie reprezentowali – dyrektor Oddziału – dr hab. Dariusz Iwaneczko oraz naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Rzeszowie – Hubert Bury. W uroczystościach udział wzięła Burmistrz Strzyżowa – Agata Gadziała. Wojskową Asystę Honorową zapewnił Eurokorpus z dowódcą – gen. broni Piotrem Błazeuszem.
W uroczystości wzięła udział również Jeanine Humbert, która w 1944 roku jako kilkuletnia dziewczynka pomagała ukrywającym się żołnierzom polskim. Obecny był również Henryk Opioła wraz z rodziną – syn Aleksandra Iwanko - jednego z jeńców oraz córka kolejnego jeńca - Jana Pionstki -Elizabeth Pionstka.
Po Mszy św. zgromadzeni goście przenieśli się na plac przykościelny, gdzie umiejscowiono pomnik upamiętniający mieszkańców społeczności Fréland – poległych podczas dwóch wojen. Ofiary zostały upamiętnione przez złożenie wiązanki kwiatów przez biorące udział w uroczystości delegacje.
Następna część uroczystości miała miejsce pod tablicą upamiętniającą mieszkańców Fréland, którzy udzieli schronienia jeńcom. Gen. broni Piotr Błazeusz razem z płk. rezerwy Mariuszem Cichowiczem reprezentującym Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, odznaczyli medalem „Pro Patria”: honorowego burmistrza i byłego radnego generalnego – Cloude Didierjean, Burmistrza Freland – Jean Louis Barlier, Stowarzyszenie Kombatantów we Fréland, Stowarzyszenie UNC z Pays Welche - Cloude Schmitt.
Odsłonięto również oblader zawierający zdjęcia związane z jeńcami.
Następnie delegacje złożyły wiązanki kwiatów pod tablicą upamiętniającą mieszkańców Fréland niosących pomoc polskim jeńcom.
Ostatnim elementem uroczystości było spotkanie w Sali Urzędu Miejskiego. Burmistrz Fréland Jean Louis Barlier przypomniał zebranym gościom historię, która wydarzyła się 80 lat wcześniej. Głos zabrał również dyrektor rzeszowskiego Oddziału IPN – dr hab. Dariusz Iwaneczko:
„80 lat temu do Freland przyszła wolność, ale ta wolność była również dla polskich żołnierzy. Wyrażam swoją wdzięczność mieszkańcom Freland za ich poświęcenie, dobroć i troskę o polskich żołnierzy. Mamy świadomość, że niosąc pomoc polskim jeńcom ryzykowali własne życie. Dlatego, tym bardziej – ten heroiczny czyn zasługuje na pamięć”.
W ramach współpracy dyrektor rzeszowskiego IPN otrzymał od Burmistrza Freland Medal „ Commune de Freland” oraz publikację „ Temoignages de la querre 1939-1945”. Po przemówieniach odbyło się spotkanie z licznie zgromadzonymi mieszkańcami Freland, podczas którego była okazja do wspomnień, wymiany informacji. Ponadto przekazano mieszkańcom wydawnictwa IPN w języku francuskim dotyczące najnowszej historii Polski.