English version
28 listopada 2024 r. w siedzibie rzeszowskiego IPN gościli studenci I roku studiów magisterskich uzupełniających na kierunku historia Uniwersytetu Rzeszowskiego pod opieką dra hab. Wacława Wierzbieńca. Zajęcia prowadził Igor Witowicz, pracownik Oddziałowego Archiwum IPN w Rzeszowie.
Studenci wzięli udział w zajęciach warsztatowych, podczas których zapoznali się z archiwaliami pochodzącymi z Kolekcji Kazimierza Kośli, który w roku ubiegłym, w ramach programu Archiwum Pełne Pamięci przekazał do Oddziałowego Archiwum IPN w Rzeszowie duży zbiór dokumentów, wydawnictw i gazet wydawanych przede wszystkim w środowisku NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” w latach 80. XX w.
Podczas zajęć studenci porządkowali akta w układzie chronologicznym, wyłączając z teczek tzw. dublety i sporządzali krótkie charakterystyki opracowywanych archiwaliów. Wśród materiałów archiwalnych znalazły się m.in. dokumenty wydane przez Komitet Strajkowy w Ustrzykach Dolnych na przełomie grudnia 1980 i stycznia 1981 roku, dokumenty wydane przez Komitet Strajkowy w Rzeszowie podczas strajku okupacyjnego budynku b. WRZZ w Rzeszowie w 1981 r. oraz liczne gazety, a wśród nich „Solidarność Wiejska”, pismo NSZZR wydawane w Warszawie w 1981 r., „Rola”, biuletyn NSZZRI „Solidarność” wydawany w Warszawie w 1981 r. i gazeta strajkowa „Trwamy”, wydawana w styczniu i lutym 1981 r. podczas strajku okupacyjnego w Rzeszowie.
Następnie zostały zaprezentowane zdjęcia i dokumenty płka Jana Stefana Kotowicza, udostępnione przez pana Leszka Wirskiego (wnuka Pułkownika) oraz oryginalne archiwalia dot. mjra Stanisława Ruśkiewicza, które przekazał naszemu archiwum pan Antoni Tekiela.
Płk Jan Stefan Kotowicz (1890–1963), absolwent I Gimnazjum w Rzeszowie, walczył w 1 Brygadzie Legionów Polskich (ciężko ranny pod Krzywopłotami w listopadzie 1914 r.), następnie w wojnie polsko-bolszewickiej. W l. 1932–1935 dowódca 67 Pułku Piechoty, w l. 1935–1938 dowódca 6 Pułku Strzelców Podhalańskich, w kampanii wrześniowej 1939 r. walczył jako dowódca 3 Brygady Strzelców Górskich. Internowany na Węgrzech. Od lipca 1943 r. w Komendzie Głównej AK w Warszawie, w lipcu 1944 r. d-ca 27 Wołyńskiej Dywizji AK. 29 listopada 1944 r. aresztowany, więziony w areszcie śledczym WUBP w Lublinie, potem na Zamku w Lublinie, 13 sierpnia 1945 r. skazany na 10 lat więzienia przez Wojskowy Sąd Okręgowy w Lublinie, zwolniony z więzienia we Wronkach 25 października 1945 r. Pochowany jest w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie.
Mjr Stanisław Ruśkiewicz (1895–1942) urodził się w Warszawie, od 1914 r. był członkiem POW, w 1915 r. wcielony do armii carskiej, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1919–1920, w latach 1921–1933 był oficerem 17 Pułku Piechoty w Rzeszowie (i innych jednostek wojskowych), w latach 1934–1939 był dowódcą Batalionu KOP Czortków , od wiosny 1940 r. inspektorem Inspektoratu ZWZ Rzeszów, wiosną 1941 r. aresztowany przez Niemców, więziony w Krakowie i Katowicach, stracony 4 kwietnia 1942 r. w więzieniu w Katowicach. Studenci mieli okazję zobaczyć m.in. ostatni list mjra S. Ruśkiewicza do żony z 2 kwietnia 1942 r., napisany tuż przed egzekucją w więzieniu w Katowicach.
Zapraszamy zainteresowanych nauczycieli wraz z uczniami, studentów oraz grupy zorganizowane na lekcje i spotkania archiwalne prowadzone w czytelni przez pracowników Oddziałowego Archiwum IPN w Rzeszowie (kontakt: archiwum.rzeszow@ipn.gov.pl tel. 17 86 06 057, 17 86 06 006).