Instytut Pamięci Narodowej - Rzeszów

Instytut Pamięci Narodowej gościem Stowarzyszenia Katolików Polskich na Węgrzech pw. św. Wojciecha podczas 30. Dni Polskiej Kultury Chrześcijańskiej.

Dni Polskiej Kultury Chrześcijańskiej trwają od 6 do 13 września 2024 r. To tygodniowy szereg wydarzeń kulturalnych i religijnych (wystawy, wykłady, film, koncert), w które włączyło się wielu polskich i węgierskich partnerów, w tym Instytut Pamięci Narodowej, który reprezentuje wicprezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma, a towarzyszyą mu dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Oddziału IPN w Rzeszowie i dr Marcin Bukała, naczelnik OBEN Rzeszów.

Inauguracja obchodów odbyła się 6 października 2024 r. i rozpoczęła się Mszą świętą koncelebrowaną w Kościele Polskim w Budapeszcie, w której uczestniczył Józef Michalik, arcybiskup senior archidiecezji przemyskiej, ks. Bartosz Rajnowski, kanclerz kurii archidiecezji przemyskiej, ks. Leszek Kryża, dyrektor  biura Zespołu Pomocy Kościołowi na Wschodzie, Krzysztof Grzelak SCh, proboszcz Polskiej Parafii Personalnej na Węgrzech.  Podczas Mszy miała miejsce peregrynacja relikwii bł. Józefa i Wiktorii Ulmów oraz ich Dzieci.
Po jej zakończeniu zostały zaprezentowane wystawy IPN „Samarytanie z Markowej. Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom” oraz „Śmierć za człowieczeństwo. Rodzina Ulmów”, po której przewodnikiem był dr hab. Dariusz Iwaneczko.  Będzie ona prezentowana w Domy Polskim w Budapeszcie, Budapeszt C, Ohegy 11. 

Wydarzeniu uczestniczyli  m.in.: Sebastian Kęciek - ambasador RP na Węgrzech, Miklós  Soltész - sekretarz stanu w Departamencie ds. Kościołów i Narodowości w Kancelarii Premiera Węgier, Katarzyna Takácsné-Kalinowska - prezes  Stowarzyszenia Katolików Polskich na Węgrzech p.w. św. Wojciecha, oraz licznie zgromadzeni Polacy mieszkający na Węgrzech wraz z ze sztandarem Związku Harcerstwa Polskiego na Węgrzech.
 
Podczas wystąpienia wiceprezes IPN dr Mateusz Szpytma powiedział: 

Wydarzenie odbywa się dokładnie w 87. urodziny Basi Ulmy, drugiej córki Wiktorii i Józefa Ulmów. Węgry mają związki z kwestiami ratowani Żydów, ale także w Polsce jest mało znana Węgierka, zakonnica Sara Salkahazi, która straciła życie podczas okupacji niemieckie za ukrywanie Żydów. Straciła życie w tym samym czasie kiedy Ulmowie, byłem pewien, z oni też wkrótce zostaną beatyfikowani.  Beatyfikacja Sary Salkahazi nastąpiła 17 września 2006 r., dokładnie dwa lata po wstrzęciu procesu beatyfikacyjnego Rodziny Ulmów. Tak, że widać związki między Polską a Węgrami oraz osobą Jana Pawła II, za czasów którego rozpoczął się proces beatyfikacyjny Ulmów.

Podczas drugiego dnia wizyty na Węgrzech delegacja Instytutu Pamięci Narodowej na czele z wiceprezesem dr. Mateuszem Szpytmą spotkała się z Orsolyą Zsuzsanną Kovács, wicedyrektorem Wydziału ds. Międzynarodowych w Kancelarii Prezydenta Węgier, która w latach 2017- 2024 była ambasadorem Węgier w Polsce. Celem spotkania było omówienie możliwości dalszej współpracy i działań edukacyjnych wśród Polaków na Węgrzech.

W spotkaniu uczestniczyli dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, dr Marcin Bukała, naczelnik OBEN, ks. Leszek Kryża, dyrektor biura Zespołu Pomocy Kościołowi na Wschodzie, Krzysztof Grzelak SCh, proboszcz Polskiej Parafii Personalnej na Węgrzech oraz Polacy.

Kolejnym punktem wizyty było spotkanie w Instytucie Polskim w Budapeszcie, gdzie m.in. dr Marcin Bukała wygłosił referat pt. Ratowanie Żydów przez Polaków podczas II wojny światowej.