Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

25 stycznia 2024 r. w ramach XVI obchodów Dni Pamięci o Ofiarach Holokaustu, na cmentarzu żydowskim w Rzeszowie przy ul. Dołowej uczczono pamięć ofiar ludności żydowskiej, zamordowanej przez Niemców podczas II wojny światowej. 

Cmentarz ten powstał w 1849 r. ale podczas II wojny światowej.został doszczętnie zdewastowany. Obecnie znajdują się tam nieliczne macewy oraz obelisk na grobie pomordowanych Żydów podczas Holokaustu, ufundowany w 1947 r. przez ocalonych  rzeszowskich Żydów. 

W tym miejscu została odmówiona modlitwa z udziałem rabina Szalom Ber Stamblera z Centrum Żydowskiego Chabad Lubawicz w Warszawie i ks. dr. Pawła Batorego oraz potomków byłych żydowskich mieszkańców Rzeszowa m.in. Izabella Rzeszowska wraz z mamą Katarzyną. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele władz samorządowych, Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Uniwersytetu Rzeszowskiego, młodzież z rzeszowskich szkół i mieszkańcy regionu. Przy obelisku złożono kwiaty i symboliczne kamyczki oraz zapalono światło pamięci ku czci pomordowanych Żydów.

W tym dniu w filii Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej przy ul. Osmeckiego odbył się wykład Zenona Fajgera z rzeszowskiego IPN pt. „Zagłada  Żydów polskich w czasie II wojny światowej”. 

Na Uniwersytecie Rzeszowskim odbyła się konferencję „Holocaust i po Holocauście z lokalnej perspektywy”, a w rzeszowskim Biurze Wystaw Artystycznych miał miejsce wykład otwarty poświęcony motywom Holokaustu w sztuce.

Czwartkowe uroczystości zakończyły się o godz. 19:00 w kościele farnym i na Placu Farnym, gdzie była modlitwa połączona z odczytywaniem nazwisk Polaków z Podkarpacia,  zamordowanych za pomoc niesioną Żydom oraz Żydów, którzy wraz z nimi ponieśli śmierć.

27 stycznia przypada rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i ośrodka zagłady KL Auschwitz. Na pamiątkę tego wydarzenia od 2005 roku obchodzimy na całym świecie Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych.

79 lat temu sowiecka armia zajęła niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau, wyzwalając około 7 tys. więźniów. We wcześniejszych miesiącach Niemcy zacierali ślady ludobójstwa. Wymordowali Żydów z Sonderkommando (obsługa krematoriów i komór gazowych), likwidowali doły z ludzkimi prochami, palili akta, wysadzali krematoria, wywozili do Niemiec urządzenia techniczne z komór i pieców. Prawie 60 tys. więźniów zmusili do ewakuacji na zachód. W marszu śmierci w mroźnym styczniu 1945 r. zginęło co najmniej 15 tys. ludzi.

W przeddzień 79. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau w 1945 r. delegacja z Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie: Maria Rejman i Joanna Kudyba zapaliła znicze przy pomniku pamięci Ofiar Obozów Koncentracyjnych na terenie Cmentarza Komunalnego Wilkowyja w Rzeszowie.

Pomnik ten został odsłonięty wraz z poświęceniem sztandaru dla rzeszowskiego Oddziału Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych 11 czerwca 1983 r. w 43. rocznicę pierwszego transportu więźniów do KL Auschwitz.

Obchody, które niemal codziennie odbywają się w różnych miejscowościach regionu, potrwają do 28 stycznia i są organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie i Uniwersytet Rzeszowski we współpracy z Podkarpackim Kuratorem Oświaty, pod patronatem Marszałka Województwa Podkarpackiego Władysława Ortyla.