Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu został powołany 19 stycznia 1999 r. na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. 

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie powstał w 2000 r., a jego pierwsza siedziba znajdowała się w Sądzie Apelacyjnym w Rzeszowie, następnie w kilku pomieszczeniach  na ul. Mickiewicza. W roku 2004 r. przenieśliśmy się do głównej siedziby na ul. Słowackiego 18, a w 2009 r. w naszym posiadaniu jest także drugi budynek na ul. Szopena 23, gdzie swoje biura ma Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Oddziałowe Biuro Lustracyjne, Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa, Wieloosobowe Stanowisko do spraw Poszukiwań i Identyfikacji.  

2 października 2000 r. na stanowisko pierwszego dyrektora Oddziału IPN w Rzeszowie został powołany dr Zbigniew Nawrocki.

Od 1 lutego 2007 r. funkcję te sprawowała dr Ewa Leniart, a od 9 grudnia 2015 r. dr hab. Dariusz Iwaneczko. Jednak praca, jej efekty i dorobek nie byłyby możliwe bez postawy i zaangażowania wielu wspaniałych osób zatrudnionych w Oddziale. 

Poprzez swoją pracę i jej wymierne efekty trwale wpisaliśmy się w sferę nauki, edukacji, kształtowania pamięci i świadomości historycznej. Prowadzimy działalność naukową, edukacyjną, archiwalną, lustracyjną, śledczą i upamiętniającą Praca w IPN nabrała szczególnego wymiaru i etosu, sprawiając, że dla wielu zatrudnionych osób stała się swoistą misją w służbie prawdzie, państwu i społeczeństwu.

W czasie tych dwóch i pół dekad osiągnęliśmy bardzo wiele. Dysponujemy ogromnym dorobkiem naukowo-badawczym, nowocześnie prowadzonym archiwum, wspieramy środowiska edukacyjne i patriotyczne, pielęgnujemy pamięć, służymy wielu osobom i instytucjom publicznym w Polsce i poza granicami.

Aktywnie działamy w przestrzeni publicznej – prowadząc m.in. spacery historyczne, warsztaty, rekonstrukcje, uroczystości rocznicowe, koncerty patriotyczne i działania edukacyjne skierowane do uczniów, nauczycieli, studentów i seniorów. Nasze inicjatywy często wychodzą poza mury instytucji – sięgając ulic, szkół, miejsc pamięci i wydarzeń lokalnych. Staramy się wykonywać nasze zadania ustawowe sumiennie i profesjonalnie.

Oddział w Rzeszowie w sposób istotny wpisuje się w całość działań IPN w Polsce, jak również – poprzez swoją aktywność i dorobek – ubogaca obszar życia publicznego województwa podkarpackiego.

Szczególne miejsce w strukturze Oddziału zajmuje Sala Pamięci zlokalizowana w podziemiach Rzeszowskiego Zamku, gdzie w czasach austriackich i II RP było więzienie. Podczas II wojny światowej do zamku wprowadzili się Niemcy, a w latach 1944-1956 swoją siedzibę miał tam Urząd Bezpieczeństwa i wówczas funkcjonowało więzienie śledcze. Sala powstała w 2014 r. w jednej z dawnych cel, w których więziono m.in. żołnierzy podziemia niepodległościowego, znajduje się w niej ekspozycja oraz sporo artefaktów podarowanych czy odnalezionych w trakcie badań Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN.