English version
W zbiorach Oddziałowego Archiwum IPN w Rzeszowie znalazło się kilkadziesiąt zdjęć wykonanych podczas niezależnych i nielegalnych zarazem manifestacji pierwszomajowych, które opozycjoniści zorganizowali w Polsce pod rządami komunistów w Gdańsku i Warszawie.
Zdjęcia z manifestacji zorganizowanej 1 maja 1982 r. w Gdańsku przez zwolenników zdelegalizowanej „Solidarności” przekazał naszemu archiwum pan Zdzisław Dziura, działacz „Solidarności” ze Stalowej Woli. Autor zdjęć nie jest nam znany, choć być może po tej publikacji na stronie internetowej autor się odnajdzie, na co bardzo liczymy. Trzeba dopowiedzieć, że była to jedna z największych w stanie wojennym manifestacji w Polsce, gromadząca kilkadziesiąt tysięcy osób. Na zdjęciach widzimy manifestantów idących ul. Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej Wniebowzięcia NMP w Gdańsku. Wielu trzyma w dłoniach flagi narodowe, liczne są też transparenty i flagi „solidarnościowe”, część osób podnosi ręce pokazując palcami literę V – znak zwycięstwa (victory), widoczna jest podniosła atmosfera, a jednocześnie pełne niepokoju oczekiwanie na akcję sił ZOMO.
Zdjęcia z manifestacji zorganizowanej 1 maja 1985 r. w Warszawie przez działaczy nielegalnej „Solidarności” przekazał archiwum IPN w Rzeszowie pan Zbigniew Kulczycki. Autor zdjęć nie jest znany, ale dzięki m.in. informacjom udzielonym przez pana Henryka Wujca oraz licznym wskazówkom znalezionym na stronach internetowych, można było w miarę dokładnie zdjęcia opisać. Wiadomo, że zdjęcia zostały wykonane w czasie i bezpośrednio po Mszy św. sprawowanej o godz. 10.00 w święto św. Józefa robotnika w kościele pw. św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu. Po mszy kilkanaście tysięcy ludzi uformowało pochód, którym przeszli z transparentami i flagami narodowymi ulicą Krasińskiego w kierunku Placu Komuny Paryskiej (od 1990 r. Plac Wilsona), a następnie ul. Słowackiego i Stołeczną (od 1993 r. ul. Ks. Jerzego Popiełuszki) – do skrzyżowania ul. Stołecznej z ul. Krasińskiego, gdzie pochód został zatrzymany przez funkcjonariuszy MO. Uczestnicy skandowali m.in.: „Nowe związki na Powązki!”, przypinali sobie znaczki „Solidarności”, atmosfera była wspaniała. W niektórych bocznych uliczkach czaili się zomowcy, którzy obserwowali manifestantów i czekali na sygnał do rozpędzenia manifestacji. Henryk Wujec pisał, że w czasie, kiedy po mszy zaczął się nielegalny pochód „czerwoni bronili pochodu 1-majowego w centrum Warszawy i do głowy im nie przyszło, że ruszymy od św. Stanisława Kostki. […] Zrobiliśmy wielki pochód solidarnościowy, to było coś fantastycznego, szliśmy jak w wolnym kraju. W pochodzie widać Seweryna Jaworskiego – wiceprzewodniczącego Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność”, Macieja Jankowskiego – jednego z liderów podziemnej „Solidarności” i wielu innych znanych działaczy opozycji. W którymś momencie nadjechały posiłki MO i nas zatrzymały. Jacek Kuroń prowadził negocjacje o pokojowe zakończenie pochodu. Zostałem potem skazany na trzy miesiące więzienia, które odsiedziałem na Rakowieckiej w 1986 r.”
Opracował Igor Witowicz, starszy kustosz Oddziałowego Archiwum IPN w Rzeszowie
-
Zdjęcie 001. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 002. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 003. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 004. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 005. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 006. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną (róg ulic Piwnej i Lektykarskiej) w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 007. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną (róg ulic Piwnej i Lektykarskiej) w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 008. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną (róg ulic Piwnej i Lektykarskiej) w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 009. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w pobliżu Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 010. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w pobliżu Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r. -
Zdjęcie 011. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” formują pochód po Mszy św. w kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu w Warszawie 1 maja 1985 r. -
Zdjęcie 012. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ul. Krasińskiego w kierunku Placu Komuny Paryskiej po Mszy św. w kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu w Warszawie 1 maja 1985 r. -
Zdjęcie 013. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Słowackiego od strony Placu Komuny Paryskiej w pobliżu Domu Handlowego „Merkury” w Warszawie 1 maja 1985 r. W pierwszym szeregu są działacze NSZZ „Solidarność”, m.in. Seweryn Jaworski, Henryk Wujec i Maciej Jankowski, widoczny jest transparent z napisem: „SOLIDARNOŚĆ ŻYJE”. -
Zdjęcie 014. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Słowackiego od strony Placu Komuny Paryskiej w pobliżu kamienicy przy ul. Słowackiego 38 w Warszawie 1 maja 1985 r. Na zdjęciu widoczne są transparenty z napisami: „SOLIDARNOŚĆ ŻYJE”, „RKS HUTA im. ks. J. Popiełuszki”. -
Zdjęcie 015. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Stołeczną w Warszawie 1 maja 1985 r. Na zdjęciu widoczni są działacze NSZZ „Solidarność”, m.in. Seweryn Jaworski, Henryk Wujec i Maciej Jankowski. Przed nimi idą kobiety trzymające transparent z hasłem: „ZWOLNIĆ WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH”. -
Zdjęcie 016. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” stoją na czele pochodu na skrzyżowaniu ul. Stołecznej z ul. Krasińskiego w Warszawie, zablokowani przez milicjantów ustawionych w charakterystycznym kordonie, 1 maja 1985 r. -
Zdjęcie 017. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” stoją na czele pochodu na skrzyżowaniu ul. Stołecznej z ul. Krasińskiego w Warszawie, zablokowani przez milicjantów ustawionych w charakterystycznym kordonie, 1 maja 1985 r.
Zdjęcie 001. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 002. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 003. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 004. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 005. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 006. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną (róg ulic Piwnej i Lektykarskiej) w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 007. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną (róg ulic Piwnej i Lektykarskiej) w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 008. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną (róg ulic Piwnej i Lektykarskiej) w kierunku Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 009. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w pobliżu Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 010. Członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Piwną w pobliżu Bazyliki Mariackiej w Gdańsku 1 maja 1982 r.
Zdjęcie 011. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” formują pochód po Mszy św. w kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu w Warszawie 1 maja 1985 r.
Zdjęcie 012. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ul. Krasińskiego w kierunku Placu Komuny Paryskiej po Mszy św. w kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu w Warszawie 1 maja 1985 r.
Zdjęcie 013. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Słowackiego od strony Placu Komuny Paryskiej w pobliżu Domu Handlowego „Merkury” w Warszawie 1 maja 1985 r. W pierwszym szeregu są działacze NSZZ „Solidarność”, m.in. Seweryn Jaworski, Henryk Wujec i Maciej Jankowski, widoczny jest transparent z napisem: „SOLIDARNOŚĆ ŻYJE”.
Zdjęcie 014. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Słowackiego od strony Placu Komuny Paryskiej w pobliżu kamienicy przy ul. Słowackiego 38 w Warszawie 1 maja 1985 r. Na zdjęciu widoczne są transparenty z napisami: „SOLIDARNOŚĆ ŻYJE”, „RKS HUTA im. ks. J. Popiełuszki”.
Zdjęcie 015. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” idą w pochodzie ulicą Stołeczną w Warszawie 1 maja 1985 r. Na zdjęciu widoczni są działacze NSZZ „Solidarność”, m.in. Seweryn Jaworski, Henryk Wujec i Maciej Jankowski. Przed nimi idą kobiety trzymające transparent z hasłem: „ZWOLNIĆ WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH”.
Zdjęcie 016. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” stoją na czele pochodu na skrzyżowaniu ul. Stołecznej z ul. Krasińskiego w Warszawie, zablokowani przez milicjantów ustawionych w charakterystycznym kordonie, 1 maja 1985 r.
Zdjęcie 017. Sympatycy i działacze NSZZ „Solidarność” stoją na czele pochodu na skrzyżowaniu ul. Stołecznej z ul. Krasińskiego w Warszawie, zablokowani przez milicjantów ustawionych w charakterystycznym kordonie, 1 maja 1985 r.