English version
21 października 2026 r. o godz. 10:00 na Uniwersytecie Rzeszowskim odbyła się sesja rocznicowa poświęcona działalności i znaczeniu Komitetu Obrony Robotników i opozycji demokratycznej.
Organizatorami konferencji był Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie oraz Samorząd Studentów Wydziału Humanistycznego.
Na początku spotkania uczestników powitali: prof. dr hab. Adam Reich - rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego, prof. dr hab. Paweł Grata - dziekan Wydziału Humanistycznego i dr hab. Dariusz Iwaneczko - dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie oraz przedstawiciele władz samorządowych: Tomasz Lorenc - wicewojewoda podkarpacki, Jerzy Borcz p przewodniczący Sejmiku Województwa Podkarpackiego i Piotr Zych - podkarpacki wicekurator oświaty w Rzeszowie. Każdy z nich podzielił sią swoimi wspomnieniami z czasów, w których Polska była pod rządami władzy komunistycznej.
W kolejnej części odbyła się sesja naukowa, w której zaprezentowano pięć wystąpień przybliżających genezę, uwarunkowania i znaczenie powstania Komitetu Obrony Robotników dla historii Polski ostatnich 50 lat.
- prof. dr hab. Jan Pisuliński (Uniwersytet Rzeszowski), Geneza, powstanie i cele Komitetu Obrony Robotników
- prof. dr hab. Kazimierz Ożóg (Uniwersytet Rzeszowski), Język komunistycznej nowomowy i język opozycji
- prof. dr hab. Tadeusz Boruta (Uniwersytet Rzeszowski), Sztuka niezależna w ostatniej dekadzie PRL
- dr hab. Andrzej Zawistowski, prof. SGH (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie), KOR na Podkarpaciu
- dr hab. Dariusz Iwaneczko (Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie), Opozycja demokratyczna w Polsce południowo-wschodniej
W swoim wystąpieniu dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor rzeszowskiego IPN wymienił zasługi abp. Ignacego Tokarczuka, hierarchy kościoła, który spotykał się z działaczami KOR-u, wspierał ich duchowo i materialnie. Wspomniał także o innych osób z Podkarpacia, którzy inspirowani działalnością KOR-u zasilali opozycyjne struktury Solidarności.
Doczekamy się trwałego pokoju kiedyś, doczekamy się trwałego pokoju kiedyś, wolności i stosunków sprawiedliwych w społeczeństwie, w państwie, gdzie wszyscy będą traktowani jako bracia. Nie będzie ojczyzna nasza macochą dla ludzi wierzących, a uprzywilejowaną matką dla garstki ateistów. Wszyscy będą traktowani z godnością - mówił ówczesny bp Ignacy Tokarczuk
W drugiej części sesji miała miejsce dyskusja panelowa z udziałem zaproszonych członków Komitetu Obrony Robotników: Wojciecha Onyszkiewicza, Józefa Śreniowskiego, Józefa Barana i redaktora Andrzeja Kaczorowskiego, moderowana przez dr. hab. Andrzeja Zawistowskiego.
W sesji uczestniczyło wielu działaczy środowisk opozycyjnych, historyków i badaczy tej tematyki, ludzie młodzi, studentów i uczniów szkół średnich, którzy mamy nadzieję, na kolejnych obchodach rocznicy powstania KOR-u, będą wspominać dzisiejszych prelegentów i ich relacje. Jak zapamiętali ich historię związaną z działalnością, która dała początek upadku komunizmu w Polsce.
Podczas sesji Edward Nowak, prezes Stowarzyszenie Sieć Solidarności wręczył Tadeuszowi Tadeuszowi Kensemu, uczestnikowi przedsierpniowej opozycji demokratycznej w PRL, działaczowi Komitetu Samoobrony Społecznej KOR (KSS KOR) Medal „Dziękujemy za Wolność”.
Komitet Obrony Robotników (KOR) to polska opozycyjna organizacja społeczna i polityczna, utworzona 23 września 1976 roku. Jej celem była pomoc prawna, finansowa i lekarska robotnikom represjonowanym przez władze Polski Rzeczpospolitej Ludowej (PRL) po protestach Czerwca ’76 w Radomiu, Ursusie oraz Płocku. KOR miał na celu głównie wspieranie osób wyrzuconych z pracy, aresztowanych, pobitych lub skazanych w procesach politycznych. Organizowanie adwokatów dla osób sądzonych za udział w strajkach i manifestacjach. Rejestrowanie i nagłaśnianie przypadków łamania praw człowieka oraz represji ze strony władz oraz domaganie się amnestii dla skazanych, przywrócenia wyrzuconych robotników do pracy oraz wyjaśnienia i ukarania sprawców tortur podczas śledztw.(m.in. w wydawanych komunikatach i biuletynach)
Było to pierwsze stworzenie środowiska opozycyjnego w PRL, które połączyło opozycyjną inteligencję z klasą robotniczą, co stało się fundamentem pod późniejszy ruch NSZZ „Solidarność”.