Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

W ramach obchodów 140. rocznicy powstania Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie Instytut Pamięci Narodowej oraz Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” zaprezentowało wystawę „W jedności siła”. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” od narodzin do współczesności. 

Wydarzenie to odbyło się 27 czerwca 2026 r. na Placu Farnym przy kościele św. Wojciecha i św. Stanisława w Rzeszowie. Honorowym gościem podczas jej otwarcia był Timothy L. Kuzma, obecny prezes Sokolstwa Polskiego w Ameryce (Polish Falcons of America) wraz z grupą młodych ludzi ze Stanów Zjednocznych Ameryki. Przybyli także Marcin Warchoł, poseł na Sejm RP, dr Damian Małecki, prezes Związku Gimnastycznego „Sokół” i współautor wystawy wraz z przedstawicielami oraz grupą młodych zawodniczek z  TG „Sokół” w Rzeszowie, Grzegorz Szajnik, sekretarz Związku Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Dynowie, Bogusława Buda, przewodnicząca NSZZ „Solidarność” Pracownikó Oświaty i Wychowania w Rzeszowie, Dariusz Byszuk, naczelnik Oddziałowego Archiwum IPN w Rzeszowie, ks. prałat Jan Szczupak, proboszcz parafii farnej, który jest gospodarzem miejsca, na którym została zaprezentowana wystawa, Byli obecni także członkowie Klubu im. płk. Łukasza Cieplińskiego w Rzeszowie oraz mieszkańcy miasta. 

Podczas swojego wystąpienia Timothy L. Kuzma, prezes Sokolstwa Polskiego w Ameryce powiedział:

Wystawa ta ma ogromne znaczenie, bo opowiada historię , która należy nie tylko do przeszłosci ale także do teraźniejszości i przyszłości. Ona przypomina nam, że organizacja „Sokół” to nie była jedynie organizacha gimnastyczna, to był ruch, ktory powstał dla narodowego przebudzenia, formowania się i moralnej wartości, które były pielęgnowane. To przygotowało całe pokolenia do niesienia służby w swoim lokalnym środowisku, a kiedy historia tego potrzebowała, przygotowało ich do służenia Polsce. To oni przywieźli Polskę do Ameryki w swoich sercach, jeszcze  wtedy kiedy Polska nie istniała na mapie świata, ale rozumieli, że polska tożsamość musi przetrwać poprzez język, kulturę, pracę fizyczną, wiarę i dyscyplinę. Rozumieli również, że patriotyzm wymaga akcji i odwagi. 

Ekspozycja na 18 planszach przedstawia historię Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” na ziemiach polskich, od powstania pierwszego gniazda w 1867 r. we Lwowie po czasy współczesne. Wystawa przybliża ideę i symbolikę ruchu sokolego, podkreśla jego wkład w odzyskanie przez Polskę niepodległości, w tym udział w powstawaniu Błękitnej Armii i w walkach podczas Powstania Wielkopolskiego i powstaniach śląskich. Szczególną uwagę autorzy wystawy poświęcili roli sokolstwa w rozwoju sportu i harcerstwa na ziemiach polskich.

Ikonografia zaprezentowana na ekspozycji pochodzi głownie ze zbiorów Archiwum IPN oraz ZTG „Sokół,” a także MSiT w Warszawie, NAC i zbiorów prywatnych.

Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających na Placu Farnym przy kościele pw. św. Wojciecha i Stanisława w Rzeszowie do 6 września 2026 r. Serdecznie zapraszamy do jej zwiedzania.