English version
14 lutego 2026 r. obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. Rzeszów oddał hołd bohaterom, którzy walczyli o wolność i niepodległość Polski.
Tegoroczne obchody rozpoczęły się Mszę Święta koncelebrowaną w kościele pw. Świętego Krzyża. Homilię wygłosił ks. ppor. Wojciech Środoń, podczas której zacytował słowa przysięgi żołnierzy Armii Krajową, którą składali żołnierze wstępujący w szeregi konspiracyjnej Armii Polskiej.
Dalsza część uroczczystości patrotycznych odbyła się przed Pomnikiem Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej Podokręgu „Rzeszów”. Wojskową asystę honorową wystawiła 3. Podkarpacka Brygada Obrony Terytorialnej im. płk. Łukasza Cieplińskiego w Rzeszowie. Podniesiono Flagę na maszt, odśpiewano Hymn Państwowy, odczystano Apel Pamięci i oddano salwę honorową.
Okolicznościowe przemówienia wygłosili Teresa Kubas-Hul, wojewoda podkarpacka, dr Karol Ożóg, wicemarszałek województwa podkarpackiego, dr Maciej Ulita, wiceprezydent Rzeszowa i Janusz Skotnicki, przesz Zarządu Okręgu Podkarpackiego ŚZŻAK.
Na zakończenie obchodów delegacje złożyły wieńce i wiązanki kwiatówpod pomnikiem, orkiestra wojskowa odegrała sygnał „Cisza” oraz Pieśni Reprezentacyjną Wojska Polskiego.
W uroczystości uczestniczyli kombatanci: ppor. Franciszek Batory i por. Władysława Bogaczewicz, przedstawiciele władz parlamentarnych i samorządowych, służb mundurowych, poczty sztandarowe, organizacje opozycyjne, młodzież i nauczyciele ze szkół noszących imię Armii Krajowej z Podkarpacia.
Rok temu 6 lutego 2025 r. Prezydent RP Andrzej Duda podpisał ustawę z dnia 9 stycznia 2025 roku ustanawiającą Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. Nowe święto państwowe będzie obchodzone corocznie 14 lutego w rocznicę przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Prezydent Andrzej Duda podziękował m.in. inicjatorom ustanowienia święta oraz posłom i senatorom, którzy wyrazili powszechne poparcie dla tej ustawy, a także żyjącym żołnierzom AK, którzy nadal przekazują wartości i postawy patriotyczne młodemu pokoleniu.
W sprawie ustanowienia 14 lutego Świętem Armii Krajowej od wielu miesięcy zabiegali członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Pod koniec 2024 roku inicjatywę ustawodawczą w tej sprawie zgłosili posłowie Koalicji Obywatelskiej.
W uroczystości podpisania ustawy w Pałacu Prezydenckim obok Prezydenta RP Andrzeja Dudy i Małżonki Prezydenta Agaty Kornhauser-Dudy wzięli udział m.in. ministrowie, w tym szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell, prezes IPN Karol Nawrocki, przedstawiciele środowisk patriotycznych oraz weterani II wojny światowej i żołnierze Armii Krajowej. Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej reprezentował prezes Zarządu Głównego ŚZŻAK kpt. hm. Janusz Komorowski ps. Antek, a także członkowie Prezydium Zarządu Głównego ŚZŻAK: Kazimierz Kowalczyk, Maciej Małozięć, Jan Musiał oraz Lesław Welker.
Janusz Komorowski osobiście wyraził wdzięczność Prezydentowi RP oraz wszystkim zaangażowanym w ustanowienie nowego święta. Prezes ŚZŻAK zauważył, że ustawa o Narodowym Dniu Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej jest symbolicznym gestem wdzięczności ze strony całego polskiego społeczeństwa. Dodał, że jest to szczególnie ważne w pielęgnowaniu narodowej pamięci.
Nowe święto jest wyrazem hołdu dla wspaniałych chłopców i dziewcząt, którzy w najtrudniejszych chwilach naszej historii mieli odwagę stanąć w obronie wolności i honoru Rzeczypospolitej. Prezes ŚZŻAK podkreślił, że tradycja Armii Krajowej jest jedną z najpiękniejszych tradycji w historii Polski.
Ustawa z dnia 9 stycznia 2025 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej.
W hołdzie żołnierzom Armii Krajowej – największej konspiracyjnej armii w podbitej przez Niemcy i Rosję Europie, armii, która jako zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego prowadziła bohaterską walkę o odzyskanie przez Rzeczpospolitą Polską suwerenności i niepodległości, a której żołnierze po II wojnie światowej byli prześladowani przez władze komunistyczne zależne od Związku Sowieckiego – stanowi się, co następuje:
- Art. 1. Dzień 14 lutego ustanawia się Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej.
- Art. 2. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej jest świętem państwowym.
- Art. 3. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski powołał Armię Krajową.
Była ona kontynuatorką Służby Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej, formowanych do walki z okupantem niemieckim i sowieckim już od 1939 r. Pierwszym dowódcą AK został komendant główny ZWZ, gen. Stefan Rowecki „Grot”. Przemianowanie ZWZ na AK w lutym 1942 r. znacząco podniosło rangę sił zbrojnych w Kraju: ze Związku stawały się one podziemnym Wojskiem Polskim, którego dowódcy powinny zostać podporządkowane wszystkie inne niepodległościowe organizacje wojskowe.
W czasie II wojny światowej Armia Krajowa była największym w Europie podziemnym wojskiem zorganizowanym do walki z okupantem niemieckim (i sowieckim). W 1944 r. jej liczebność sięgała ponad 350 tys. zaprzysiężonych żołnierzy, w tym ok. 10 tys. oficerów i ok. 35-40 tys. ochotników walczących w oddziałach leśnych. Walka prowadzona przez AK była rozwijana na skalę niespotykaną w żadnym innym kraju okupowanej Europy. Wyróżniała ją ogromna różnorodność działań: wywiad, kontrwywiad, dywersja, niepodległościowa propaganda, łączność kurierska i radiowa, szkolenie kadr, legalizacja, pozyskiwanie broni, produkcja środków walki, a także obecność konspiracyjna w obozach jenieckich i obozach zagłady.
Budowa struktur postępowała razem z prowadzeniem akcji scaleniowej, w wyniku której w szeregach AK zjednoczonych zostało większość rozproszonych wcześniej sił wojskowych podziemnych partii politycznych: ludowców (Bataliony Chłopskie), socjalistów: Gwardia Ludowa Wolność, Równość, Niepodległość; narodowców: Narodowa Organizacja Wojskowa). W nurcie niepodległościowym poza strukturami akowskimi pozostawały Narodowe Siły Zbrojne. Natomiast elitarnym kadrowym wsparciem dla AK było kilkuset specjalnie przeszkolonych w Wielkiej Brytanii żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych, zrzucanych na spadochronach na teren okupowanego kraju (cichociemni). Armia Krajowa była ochotniczym wojskiem Polskiego Państwa Podziemnego. Wchodziła w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej. Jej strategicznym celem było przygotowanie i wywołanie ogólnopolskiego powstania.
AK została rozwiązana 19 stycznia 1945 r. przez gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka”. W sytuacji zajmowania Polski przez okupanta sowieckiego, byłym żołnierzom Armii Krajowej polecono wówczas prowadzenie dalszej działalności „w duchu odzyskania pełnej niepodległości państwa i ochrony ludności polskiej przed zagładą”.
Organizatorzy: Dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Prezydent Miasta Rzeszowa, Dowódca 21. Brygady Strzelców Podhalańskich, Dowódca 3. Podkarpackiej
Brygady Obrony Terytorialnej, Światowy Związek Żołnierzy AK Okręg Podkarpacki.