Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

Dla upamiętnienia powrotu Polski na mapy świata po 123 latach zaborów obchodzimy Narodowe Święto Niepodległości. Prezentujemy inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie podejmowane z tej okazji.

• 6 listopada – Zenon Fajger wygłosi prelekcję „Ojcowie Niepodległości” dla uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 w Rzeszowie
• 7 listopada – Katarzyna Kyc przeprowadzi zajęcia „Opowieść o odzyskaniu przez Polskę Niepodległości” dla uczniów Szkoły Podstawowej w Przyłęku
• 9 listopada – Radosław Sołek weźmie udział w uroczystości z okazji 107. rocznicy Odzyskania Niepodległości połączonej z odsłonięciem tablicy upamiętniającej mjra Józefa Gołdasza w Urzejowicach. Tablica została sfinansowana przez rzeszowski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej. 
  Jan Gołdasz s. Antoniego, urodził się 15 września 1901 r. w Urzejowicach. Po ukończeniu miejscowej Szkoły Powszechnej i Państwowego Gimnazjum w Jarosławiu i służby wojskowej wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Bydgoszczy w specjalności Artyleria. W 1931 r. mianowany został na stopień podporucznika (patent oficerski podpisany został przez Józefa Piłsudskiego) i skierowany do służby w 24. Pułku Artylerii Lekkiej w Jarosławiu. W uznaniu wzorowo pełnionej służby w 1934 r. awansowany został na stopień porucznika, a w 1939 r. na stopień kapitana ze starszeństwem. W marcu 1939 r. przeniesiony do Piotrkowa Trybunalskiego. Po upadku kampanii wrześniowej powrócił do rodzinnych Urzejowic, gdzie tworzył struktury Służby Zwycięstwu Polski. W 1940 r. został zastępcą Komendanta Związku Walki Zbrojnej Obwodu Jarosław, a we wrześniu 1942 r. komendantem Obwodu Armii Krajowej w Przemyślu, Wówczas używał przybranej tożsamości Jan Gładysz oraz pseudonimów „Szczyt” i „Janusz”.  W wyniku dekonspiracji został aresztowany przez Niemców 26 czerwca 1943 r., poddany brutalnemu śledztwu i poniósł śmierć z rąk oprawców. Miejsce jego pochówku po dzień dzisiejszy jest nieznane.    
• 11 listopada – Hubert Bury weźmie udział uroczystości z okazji 107. rocznicy Odzyskania Niepodległości w Krużlowej Wyżnej
  
  Program obchodów:
  - godz. 9:00 - Msza św. w Sanktuarium Przemienienia Pańskiego w Krużlowej Wyżnej
  - godz. 10:00 - złożenie kwiatów pod pomnikiem na cmentarzu
  - godz. 10:30 - część artystyczna w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Krużlowej Wyżnej
• 11 listopada – Radosław Sołek weźmie udział w wojewódzkich uroczystościach z okazji 107. rocznicy Odzyskania Niepodległości w Rzeszowie
• 11-12 listopada – Maria Rejman weźmie udział w obchodach 107. rocznicy Odzyskania Niepodległości połączonych z uroczystością odsłonięcia tablicy upamiętniającej ppłk. Józefa Pelca. Tablica została sfinansowana przez rzeszowski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej.
  Ppłk. Józef Pelc, bohater walk o niepodległość Polski, był absolwentem Gimnazjum Realnego w Łańcucie, harcerzem i członkiem Łańcuckiej Polowej Drużyny Sokolej w latach 1912-1914, uczestnikiem wojny polsko-ukraińskiej w 1919 r. oraz wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r., oficerem służby stałej Wojska Polskiego, dowódcą I Batalionu 74. Górnośląskiego Pułku Piechoty, obrońcą Ojczyzny we wrześniu 1939 r., który poległ w walce z Niemcami pod Ciepielowem. Odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Decyzją Ministra Obrony Narodowej pośmiertnie awansowany 8 listopadzie 2024 r. do stopnia podpułkownika.
  ​​​​​​
  Program obchodów:
  11 listopada 2025 r.
  - godz. 8:30 Plac I LO im. Henryka Sienkiewicza w Łańcucie
  - zbiórka uczestników i pocztów sztandarowych
  - odśpiewanie Hymnu Państwowego
  - odsłonięcie i poświęcenie tablicy ppłk. Józefa Pelca
  - złożenie wiązanek kwiatów i przemarsz ulicami miasta
  - godz. 9:15 dawne Kasyno Urzędnicze w Łańcucie
  - złożenie wiązanek kwiatów przy popiersiu Marszałka Józefa Piłsudskiego
  - godz. 9:30 Kościół Farny Msza Święta za Ojczyznę
  - Po Mszy plac przed kościołem
  - wykonanie Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego
  - okolicznościowe przemówienia
  - złożenie wiązanek kwiatów pod tablicami Smoleńską i 10. Pułku Strzelców Konnych
  - godz. 11:15  II LO Powiatowa Hala Sportowa im. ks. dr. Ignacego Koziei
  - zaproszenie do wspólnego śpiewania „Pieśni patriotyczne śpiewają pokolenia”
  12 listopada 2025 r.
  - godz. 11:15 sala gimnastyczna I LO im. Henryka Sienkiewicza
  - uroczysta akademia z okazji Święta Niepodległości związana z upamiętnianiem ppłk. Józefa Pelca

***

Narodowe Święto Niepodległości – 11 listopada to najważniejsze i najradośniejsze z polskich świąt państwowych i narodowych. To dzień wieńczący wysiłek wielu pokoleń Polaków ze wszystkich trzech zaborów, którzy dążyli do odzyskania niepodległości. Idea ta połączyła tradycje insurekcyjną i pracy pozytywistycznej, zbiegi dyplomatyczne i zmysł polityczny Romana Dmowskiego oraz Ignacego Paderewskiego, działalność Wojciecha Korfantego, Ignacego Daszyńskiego, Wincentego Witosa, a także tradycję wojskową Polskiej Organizacji Wojskowej i Legionów Józefa Piłsudskiego.

„Ojcowie niepodległości” mieli różne poglądy na kwestie społeczne, wywodzili się z różnych opcji politycznych, ale potrafili zapomnieć o różnicach i działać razem dla dobra Ojczyzny. 11 listopada został ustanowiony świętem państwowym 23 kwietnia 1937 roku na mocy Ustawy o Święcie Niepodległości. To właśnie 11 listopada 1918 roku Józef Piłsudski przejął z rąk Rady Regencyjnej zwierzchnictwo nad polskim wojskiem. Tego samego dnia w Compiègne we Francji Niemcy podpisały z Ententą rozejm, który faktycznie kończył I wojnę światową. Kiedy 11 listopada 1918 roku odzyskiwaliśmy niepodległość po 123 latach zaborów, nikt nie przypuszczał, jak szybko świat i Polska staną się areną kolejnej wojny. W czasie II wojny światowej oficjalne świętowanie rocznicy odzyskania niepodległości było zabronione i groziło represjami. Mimo to Polacy organizowali 11 listopada konspiracyjne obchody. Po zakończeniu wojny komuniści znieśli to święto, podnosząc do rangi najważniejszych uroczystości państwowych 22 lipca – rocznicę proklamowania manifestu PKWN. Decyzja o oficjalnym przywróceniu Święta Niepodległości zapadła „15 lutego 1989 roku.