English version
W 2025 r. mija 45. rocznica podpisania Porozumień Sierpniowych i powstania NSZZ „Solidarność". Dołącz do nas i świętujmy razem naszą wolność w Rzeszowie.
W ostatni weekend sierpnia stolica Podkarpacia świętowała 45. rocznicę powstania „Solidarności".
30 sierpnia 2025 r. na ryneku miejskim delagacje złożyły kwiaty pod pomnikiem Tadeusza Kościuszki, a następnie na scenie odbył się jubileuszowy koncerty plenerowy pod hasłem „Solidarność – gramy dla Wolności”. Wystąpiły zespoły The Freeborn Brothers i Yellow Horse.
31 sierpnia 2025 r. Jubileusz 45-lecia NSZZ „Solidarność” to święto nie tylko związkowców. To święto wszystkich Polaków, dla których data sprzed 45 lat oznacza początek ważnych społecznych oraz politycznych przemian w naszej Ojczyźnie. Tymi słowami marszałka województwa podkarpackiego Władysław Ortyl rozpoczęto świętowanie powstania „Solidarność” w Rzeszowie.
Obchody poprzedziła Msza święta koncelebrowana w kościele farnym kolebce rzeszowskiej wolności w najtrudniejszych dla Polski czasach, jak wspominał w homilii ks. prałat Stanisław Słowik. Po jej zakończeniu uczestnicy modlitwy za Ojczyznę oraz ludzi Solidarności złożyli kwiaty pod krzyżem misyjnym. Uroczystość uświetnił swoim śpiewem chór „Laurenti” z Jasła pod dyrygenturą Mateusza Gałuszki.
Po części religijno-patriotycznej nastąpiło przejście na czele z pocztami sztandarowymi do Wojewódzkiego Domu Kultury. Gości przywitała swoim występem orkiestra wojskowa z Rzeszowa.
W czasie uroczystości zasłużonym działaczom wręczone zostały odznaczenia państwowe nadane przez Prezydenta RP Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski został odznaczony Zbigniew Skrzypczak z Mielca. Złoty Krzyż Zasługi otrzymali: Małgorzata Rauch, Wojciech Buczach, Marek Zalotyński i Andrzej Zemmel.
Ważnym momentem uroczystości było nadanie tytułu „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego” – pośmiertnie - śp. Barbarze Frączek z domu Krzaklewskiej, lekarce, działaczce społecznej i związkowej, posłowi na Sejm RP, która z Ruchem Solidarnościowym związana od początku jego istnienia i która z odwagą i determinacją walczyła o wolną Polskę. Laudację na cześć nowej Zasłużonej dla Województwa Podkarpackiego wygłosił marszałek Władysław Ortyl.
Wręczono także ponad trzydzieści odznaczeń związkowych.
Dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie przedstawił historię tablicy z napisem „Solidarność”. Napis został wykonany w ośrodku odosobnienia w Łupkowie. Najprawdopodobniej sporządził go internowany tam Stanisław Simoni (1938–2008). Napis został okryty podczas prac remontowych w Zakładzie Karnym w Łupkowie. Rzeszowski Oddział IPN podjął się zadania zachowania go dla potomnych. Przeprowadzono zabieg transferu i konserwacji wymienionego napisu. Został on wraz z tynkiem zdjęty z więziennej celi i profesjonalnie zakonserwowany. Obecnie ma charakter swoistego mobilnego upamiętnienia. Jest prezentowany w rzeszowskiej siedzibie IPN przy ul. Słowackiego 18. Istnieje możliwość jego ekspozycji na wystawach, czy uroczystościach takich jak dzisiejsza, poświęconych „Solidarności”. Jest to prawdopodobnie jedyna tego typu pamiątka z ośrodków internowania w Polsce, zachowana w tej formie.
Na zakończenie obchodów odbył się minirecital piosenek solidarnościowych w wykonaniu Katarzyny Lorenc i Maksymiliana Stalec - śpiew oraz Pawła Jędrzejowskiego - fortepian.
* * *
W sierpniu 1980 r. fala protestów przeciwko niesprawiedliwej władzy objęła cały kraj. Strajkowało ponad 700 zakładów pracy i ponad 700 tys. odważnych ludzi w całej Polsce, także na Podkarpaciu. To oni 45 lat temu walczyli o lepsze warunki pracy, o godność i prawo do decydowania o swojej Ojczyźnie.
Porozumienia sierpniowo-wrześniowe otworzyły drogę do utworzenia wolnych związków zawodowych. Dzięki nieustępliwej walce, negocjacjom i wreszcie podpisaniu porozumień – przełamano monopol władzy i utworzono pierwszą po II wojnie światowej niezależną reprezentację pracowniczą w Polsce. Wielu ludzi miało udział w tych przemianach, tworzyło i wspierało rodzącą się Solidarność. Później miliony pracowników zaangażowały się w działania Związku jako uczestnicy pokojowej rewolucji, która wyzwoliła nasz kraj spod jarzma totalitarnej władzy.
Porozumienie Gdańskie podpisane 31 sierpnia 1980 r. po trwającym dwa tygodnie strajku w Stoczni im. Lenina było jednym z czterech porozumień sierpniowo-wrześniowych. Wcześniej porozumienie z władzami PRL zawarto 30 sierpnia w Szczecinie, a później – 3 września w Jastrzębiu-Zdroju i 11 września w Hucie Katowice w Dąbrowie Górniczej.
Wynikiem zawartych porozumień było powstanie ogólnokrajowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność", który oficjalnie zarejestrowano 10 listopada 1980 r.
Fala protestów w 1980 r. doprowadziła do podpisania Porozumień Sierpniowych i powstania NSZZ „Solidarność" – pierwszej niezależnej od władz komunistycznych organizacji związkowej.
Organizatorami jubileuszu był: Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność”, partnerami wydarzenia są: Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Marszałek Województwa Podkarpackiego, Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie, Estrada Rzeszowska, Podkarpackie Przestrzeń Otwarta.