Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

W związku z obchodzoną w tym roku 80. rocznicą zakończenia II wojny światowej siedzibę Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie zdobią nowe banery.

• Pierwszy baner przedstawia generała brygady Stanisława Maczeka. W tle wiatrak w miejscowości Terheijden w Holandii, którą 1 Dywizja Pancerna wyzwoliła 4 listopada 1944 r.
• Drugi żołnierzy 1. Dywizji Pancernej podczas konserwacji pojazdów na poligonie w Wielkiej Brytanii, 1943–1944 r. 
• Na trzecim widzimy żołnierzy piechoty 1. Dywizji Pancernej na stanowisku na dachu uszkodzonego przez artylerię budynku w Hooge Zwaluwe koło Bredy w czasie walk nad Dolnym Renem w Holandii, 1944 r.
• Na czwartym 1. Dywizja Pancerna w Alphen podczas walk na froncie zachodnim w Holandii, październik 1944 r.

Wszystkie fotografie są ze zbiorów Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. 

8 maja 1945 r. zakończył się największy konflikt w dziejach ludzkości i wszedł w życie, podpisany dzień wcześniej akt bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy Niemieckiej. Dokument ten oficjalnie zakończył II wojnę światową w Europie.

Dla Polski jednak rozpoczął się okres walki z nowym, sowieckim okupantem, który już od momentu ponownego wkroczenia na ziemie polskie w styczniu 1944 r. zwalczał wszelkie polskie dążenia do pełnej niepodległości. Rozpoczął się okres aresztowań, przesłuchań, tortur i mordów na żołnierzach polskiego podziemia antykomunistycznego. Często w tym celu Sowieci wykorzystywali więzienia, w których nie tak dawno to Niemcy mordowali Polaków.

W tym czasie sprawa polska została zdradzona na arenie międzynarodowej. Podczas konferencji w Jałcie zachodni Alianci zgodzili się na oddanie znacznej części ziem wschodnich dawnej Rzeczypospolitej w ręce Stalina, a pozostałą część polskiego terytorium oddano pod zwierzchnictwo Rosji sowieckiej. Dodatkowo na Syberii wciąż pozostawało ponad 300 tysięcy deportowanych Polaków.

Czy zatem Polacy mogli w pełni cieszyć się z zakończenia wojny?

Zarówno żołnierze polskiego podziemia, jak i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie nie mogli czuć się zwycięzcami. Żołnierze PSZ musieli liczyć się z aresztowaniem, w przypadku gdyby zdecydowali się wrócić do „wolnej” Polski. Setki polskich żołnierzy pochodziło z odebranych Polce ziem wschodnich. Powrót oznaczał rezygnację z polskiego obywatelstwa, a także ponowną deportację na Syberię. Walczący w kraju stanęli przed dramatycznym wyborem: ujawnić się i liczyć na łaskę Sowietów czy kontynuować walkę z dala od rodzin? Wielu wybrało kontunuowanie walki z nadzieją na pełną niepodległość. Podczas gdy Europa świętowała koniec wojny, w naszym kraju, polscy żołnierze walczyli dalej o uniezależnienie polskiej władzy od Moskwy.