English version
17 października 2024 r. w Miejskim Ośrodku Kultury w Przeworsku odbył się spektakl „Trzy razy ON. Rzecz o Wincentym Witosie” .
„Trzy razy On” to widowisko poświęcone Wincentemu Witosowi i jego zasługom dla odradzającej się po zaborach Polski. Tytuł nawiązuje do trzykrotnego kierowania przez Witosa Radą Ministrów. Spektakl był jednym z elementów ogólnopolskiego zjazdu szkół im. Wincentego Witosa w Zarzeczu, który trwał dwa dni i zgromadził dtrektorów i nauczycieli kilkunastu placówek edukacyjnych z całej Polski.
W spektaklu uczestniczył dr Mateusz Szpytma wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, rodzina Wincentego Witosa na czele z dr inż. Markiem Steindlem jego prawnukiem, a w spektaklu wystąpiła jego wnuczka Julia, tańczące w Zespole Pieśni i Tańca Swojacy z Wierzchosławic. Zaproszeni goście oraz mieszkańcy Zarzecza i Przeworska.
W swooim wystąpieniu dr Mateusz Szpytma powiedział:
Spotykamy się, aby poznać historię W. Witosa, w jego biografi znajdujemy wiele historii i wydarzeń, ża które powinien zostać uhonorowany najwyższymi odznaczeniami państwowymi czy w sposób artystyczny, jak czynimy to dzisiaj.
Swoim życiem czynił wszystko, aby Polska mogła odzyskać niepodległość, a poźniej ją obronić i dobrze wykorzystać.
Wincenty kilkakrotnie przebywał także w Przeworsku, w tym mieście spoczywa Władysław Kojder, który był przewidywany jego następca Witosa na stanowisku szefa Polsiego Stronnictwa Ludowego, został zamordowany przez komunistów. W pobliskiej Markowej także otwierał Dom Ludowy. Przez ten zjadz i spektakl chciałbym wam wam przekazać prawde o Wincentym Witosie, który przez cały czas był sobą i szczycił się swoim pochodzeniem bez względu na pełnione funkcje. Czerpmy z niego wzorce w dbaniu o dobro naszej ojczyzny
Wincenty Witos
Urodzony w 1874 roku Wincenty Witos z powodu trudnych warunków materialnych nie mógł w pełni skorzystać z edukacji. Po odbyciu służby wojskowej wrócił do rodzinnych Wierzchosławic, gdzie prowadził gospodarstwo. Interesował się wszystkim, co dotyczyło sytuacji politycznej i społecznej wsi. Kiedy w 1895 roku powstało w Rzeszowie Stronnictwo Ludowe, Witos zaangażował się w działalność ugrupowania. Celem stronnictwa, a tym samym i Wincentego Witosa, było obdarzenie mieszkańców wsi pełnią praw społecznych, gospodarczych i politycznych. Żądano m.in. powszechnego, równego, bezpośredniego i tajnego głosowania.
Podczas I wojny światowej Witos poparł tworzenie Legionów Polskich, był także gorącym zwolennikiem utworzenia państwa polskiego z ziem wszystkich zaborów, ze swobodnym dostępem do morza. Został przewodniczącym Polskiej Komisji Likwidacyjnej, przez co stał się najważniejszym politykiem ziem dawnego zaboru austriackiego.
Momentem, który na trwałe wpisał Witosa w poczet Ojców Niepodległości, było objęcie przez niego stanowiska premiera w roku 1920. Wtedy to decydowały się losy młodej Polski. W zdolnościach politycznych Witosa i jego umiejętności szukania kompromisu pokładano nadzieję, że Polacy będą w stanie odeprzeć bolszewicką nawałę. Wydana przez niego specjalna odezwa do chłopów, w której prosił o poparcie dla rządu i wstępowanie do wojska, spotkała się z powszechnym zrozumieniem. Pochodzący ze wsi żołnierze licznie zasilili szeregi armii polskiej. W kluczowym momencie wojny polsko-bolszewickiej stanowili około 70% wszystkich zmobilizowanych.
Wincenty Witos był powoływany na stanowisko premiera jeszcze dwukrotnie: w 1923 i 1926 roku. Cieszył się ogromnym poparciem społecznym. W 1939 roku został internowany przez Niemców i bezskutecznie kuszony propozycją utworzenia kolaboracyjnego rządu. W marcu 1945 roku uprowadziło go NKWD, chcąc namówić go do współpracy z komunistami. Zabiegi mające na celu uzyskanie jego poparcia również okazały się daremne.
Wincenty Witos zmarł 31 października 1945 roku w Szpitalu Bonifratrów w Krakowie. Jego pogrzeb był podniosłym wydarzeniem – uczestniczyło w nim ponad 100 tysięcy osób i wystawiono 600 pocztów sztandarowych. Kondukt żałobny w ciągu czterech dni przemierzył drogę z Krakowa do Wierzchosławic.
„Prawdę mówić! Prawdą się kierować! Prawdy żądać! Prawdy dochodzić!” – tymi zasadami kierował się w życiu Witos.
Sztuka „Trzy razy On”
Poprzez sztukę „Trzy razy On” organizatorzy chcieli pokazać jego niezłomny charakter i poczucie odpowiedzialności za sprawy narodu, które są godne naśladowania i ponadczasowe.
- Scenariusz i reżyseria: Leszek Zduń
- Muzyka: Rafał Odrobina
- Scenografia: Marek Chowaniec
- Kostiumy: Anna Macugowska
- Wizualizacje: Julia Zduń-Oborska
- Gościnnie: Zespół Pieśni i Tańca Swojacy z Wierzchosławic
Aktorzy:
- Sebastian Ryś – Wincenty Witos
- Tomasz Osica – mężczyzna 1
- Marceli Borowiec – mężczyzna 2
- Maciej Wyczański – organizator wiecu oraz Józef Piłsudski
- Joanna Kwiatkowska-Zduń – Katarzyna
- Marta Dylewska – Julia
- Sebastian Skoczeń – Juliusz Leo
- Ksawery Szlenkier – Włodzimierz Tetmajer
- Bartosz Turzyński – Tadeusz Rozwadowski
- Leszek Zduń – Andrzej Średniawski
Patroni medialni: TVP3 Rzeszów, Gazeta Codzienna Nowiny, Portal informacyjny nowiny 24.pl, POlskie Radio Rzeszów, Gazeta Jarosławska, Życie Podkarpackie
Producent wykonawczy: Stowarzyszenie LOKALNIE/GLOBALNIEPartner: Towarzystwo Przyjaciół W. Witosaw w Wierzchosławicach