Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

14 lipca 2024 r. odbyły się uroczystości związane odsłonięciem pomnika „Rzeź Wołyńska” w Domostawie, w powiecie niżańskim, będące kulminacją obchodów 81. rocznicy ludobójstwa na Wołyniu.

Pomnik autorstwa Andrzeja Pityńskiego, przedstawia m.in. płonącego orła, na skrzydłach którego umieszczono nazwy miejscowości, których mieszkańcy zostali zamordowani przez UPA. Przypomina, że ofiarami ludobójstwa na Kresach były też dzieci. Budzi on kontrowersje z uwagi na drastyczny przekaz. Jednak zdaniem wójta gminy Jarocin i Społecznego Komitetu Budowy Pomnika, to jego siła., bo takie włąśnie były wydarzenia na Wołyniu w 1943 r. Uroczystości rozpoczęła msza polowa. Po odsłonięciu i poświęceniu rzeźby odczytano apel pamięci. W uroczystościach wzięło udział kilkanaście tysięcy osób.

Podczas uroczystości głos zabrał również dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie dr hab. Dariusz Iwaneczko. 

Niech nikt nie mówi, że za dużo pomników, że za dużo martyrologii, bo to nieprawda. Polaka pamięć narodowa powinna być stale podsycana w kraju i za granicą. Musimy tworzyć takie rzeźby monumentalne, żeby inne narody wyczuły w nich temperaturę polskiej krwi. Krwi, która przechodzi z pokolenia na pokolenie i jest wieczna i niezniszczalna. Pomniki milczą lecz uczą przez wieki i pokazują następnym pokoleniom kim jesteśmy, skąd przyszliśmy i dokąd idziemy. Każda kompozycja rzeźbiarska to kamerton uczuć, to kompas, to symbol czasu i przestrzeni. Dobrą rzeźbę widzianą raz pamięta się na całe życie. Tyle słowa Andrzeja Pityńskiego, każdy z nas ma swoje poczucie piękna, estetyki i gustu jednak o prawdziwej wartości decyduje autentyczność, prawda, jak mawiał Józef Mackiewicz – „jedynie prawda jest ciekawa”. Poznawanie prawdy i głoszenie prawdy jest imperatywem każdego uczciwego człowieka. Głoszenie prawdy i zachowywanie pamięć wynika z istoty człowieczeństwa. Naród, instytucje, państw, czy też społeczeństwa, które odrzucają prawdę, żyją w zakłamaniu. Andrzej Pityński twierdzić, że pomniki milczą, czy tak jest w istocie? Czy ten pomnik milczy, nie. Pomnik „Rzeź Wołyńska” jest krzykiem, krzykiem i cichym westchnieniem konających niewinnych ofiar ukraińskich nacjonalistów jest płaczem tych co przeżyli i ich następnych pokoleń nie mających grobów swoich pomordowanych przodków, gdzie mogliby zapalić światło pamięci, jest bólem tych, którzy chcieliby wydobyć i ponieść szczątki swoich bliskich do oznaczonych i opisanych grobów. Ten pomnik woła i przestrzega przed nienawiścią i zakłamaniem, a my mamy prawo nie milczeć, mamy prawo domagać się prawdy i pamięci.

W wydarzeniu uczestniczyli pracownicy rzeszowskiego oddziału IPN: Hubert Bury, naczelnik OBUWiM, dr Tomasz Bereza oraz Artur Brożyniak.

Transmisja z uroczystości odsłonięcia pomnika „Rzeź Wołyńska” autorstwa śp. Andrzeja Pityńskiego w Domostawie 14 lipca 2024 r.