Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

Rajd Historyczny IPN „Szlakiem Niepodległości” – Pogórze Ciężkowickie i Rożnowskie.

Trasa Rajdu Historycznego „Szlakiem NIepodległości” przebiegała na Pogórzu Ciężkowickim, w okolicach związanych z niezwykle ciekawymi, ale także dramatycznymi wydarzeniami z historii Polski XX wieku. Dotyczyła szczególnie miejsc związanych z walkami o Niepodległość w okresie I wojny światowej – terenu bitwy 1 pułku piechoty Legionów Polskich pod Łowczówkiem w 1914 r. oraz licznych galicyjskich cmentarzy wojennych. Wyjątkowe na trasie są miejsca związane z postacią jednego z „Ojców Niepodległości” – premiera Ignacego J. Paderewskiego. Ważną część rajdu stanowiły miejsca związane z walkami Batalionu ,„Barbara” Armii Krajowej prowadzonymi w ramach akcji „,Burza” w 1944 r. (miejsce bitwy w miejscowości Jamna).

Rajd miał charakter edukacyjny. Odbył się zaplanowany marsz na orientację z zadaniem odnalezienia punktów terenowych, zaznaczonych na mapie dostarczonej wcześniej przez organizatorów. Na mapie naniesiona była trasa sugerowana, stosunkowo łatwa do orientacji w terenie. Poszczególne drużyny wyruszały w 15-minutowych odstępach. Był także liczony czas, w jakim dana grupa całością składu, pieszo przebyła trasę dnia, ale priorytetem było przede wszystkim dotarcie do punktów i wykonanie zadań. Wszyscy uczestnicy spisali się na medal. 

• I DZIEŃ – 11 czerwca 2024 r. – Szlakiem Legionów Polskich

Szlakiem Legionów Polskich uczniowie podkarpackich szkół średnich rozpoczęli w pierwszy dzień rajdu w Rzeszowie pod pomnikiem płk. Leopolda Lisa- Kuli oraz tablicą upamiętniającą wymarsz I. Kompanii kadrowej. Następnie udali się do Pleśnej k. Tuchowa, skąd powędrowali na miejsce bitwy pod Łowczówkiem, stoczonej przez 110 laty. Na trasie odwiedzili miejsca związane walkami I. Brygady Legionów Polskich, wysłuchali wykładów i prelekcji historycznych, wykonując zadania przygotowane przez edukatorów z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Rzeszowie. Głównym wydarzeniem tego dnia były odwiedziny cmentarza wojskowego nr 171, gdzie odbyła się skromna uroczystość patriotyczna. Na mogiłach żołnierzy Józefa Piłsudskiego młodzież zapaliła znicze, a dzieci przybyłe tutaj z inicjatywy rzeszowskiego Oddziału Związku Piłsudczyków RP, złożyły wiązankę kwiatów, po czym wspólnie odśpiewano pieśń „Pierwsza Brygada”. 

• II DZIEŃ – 12 czerwca 2024 r. – Szlakiem Paderewskiego  Szlakiem Batalionu „Barbara” Armii Krajowej

Ignacy Jan Paderwski był bohaterem kolejnego dnia Rajdu Szlakiem Niepodległości, zorganizowanego przez rzeszowskie Oddzialowe Biuro Edukacji Narodowej. Uczestnicząca w wędrówce młodzież podkarpackich szkół średnich dotarła do dworu Ignacego Jana Paderewskiego w Kąśnej Dolnej, gdzie mieści się ekspozycja poświęcona jednemu z Ojców Niepodległości, pełna pamiątek po tym kompozytorze i pianiście, oprowadzeni przez Witolda Barana z Centrum Paderewskiego. Uczniowie mieli okazję zapoznać się również z wystawą IPN "Ojcowie Niepodległości", eksponowaną przed dworem, która będzie tu gościła w miesiącach letnich. Postać wielkiego muzyka i męża stanu była też przedmiotem wykładu dr. Jacka Magdonia oraz testu wiedzy historycznej przygotowanej przez Katarzynę Hudzicką-Chochorowską i Macieja Rędziniaka - edukatorów z Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie.

• III DZIEŃ – 13 czerwca 2024 r.

Trzeci dzień rajdu prowadził niepodległościowym szlakiem Wielkiej Wojny, przez liczne cmentarze wojskowe. Spoczywają na nich żołnierze różnych armii: austro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej, a wśród nich Polacy w mundurach armii zaborczych oraz Legionów Polskich. Na Pogórzu Ciężkowickim i Rożnowskim, na polach bitew z lat 1914-1915, pozostało kilkaset cmentarzy, niektóre z nich odwiedzili uczestnicy rajdu, Goszcząc w Gminie Pleśna. Dzięki uprzejmości wójta Pleśnej Józefa Knapika i jego zastępcy Ryszarda Stankowskiego w Centrum Kultury wysłuchali wykładu dr Agnieszki Partridge o cmentarzach wojennych. Ważną częścią wyprawy były także odwiedziny Muzeum Regionalnego PTTK w Gorlicach, ze zwiedzaniem ekspozycji na temat Operacji Gorlickiej z maja 1915 r. Zwrócono uwagę na tragiczny los żołnierzy polskiego pochodzenia, walczących przeciwko sobie w mundurach austriackich i rosyjskich. Zwrócono uwagę na wybitną rolę w bitwie gorlickiej wysokiego oficera armii austriackiej i przyszłego generała Wojska Polskiego Tadeusza Rozwadowskiego. Ostatnim punktem rajdu były odwiedziny na grobie zamordowanego przez Rosjan Stanisława Króla-Kaszubskiego - oficera Legionów Polskich, wziętego do niewoli pod Łowczówkiem.

W rajdzie brali udział uczniowie II Liceum Ogólnokształcącego im. płk. Leopolda Lisa - Kuli, V Liceum Ogólnokształcącego im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Rzeszowie oraz I Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza w Łańcucie.