Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

17 grudnia 2023 r. na kilka dni przed 50. rocznicą śmierci ppłk. Józefa Maciołka odbyła się uroczystość odsłonięcia i poświęcenia tablicy informacyjnej upamiętniającej walki stoczone w lipcu 1944 r. w rejonie Popielaka przez żołnierzy Polskiego Pastwa Podziemnego pod dowództwem kpt. Józefa Maciołka Żurawia. 

Wydarzenie rozpoczęła Msza święta w intencji poległych żołnierzy Armii Krajowej w kościele parafialnym w Futomie, której przewodniczył ks. Jan Czaja. Po jej zakończeniu odsłonięto tablicę, na której widnieją nazwiska: ppłk. Józefa Maciołka, plut. pchor. Adolfa Maciołka, kpr. Wojciecha Mierzwy, st. strz. Stanisława Mazura, kpr. Stanisława Pępka, szer. Adama Czekańskiego, ks. Michała Pilipca - zmarłych i poległych żołnierzy Armii Krajowej walczącej o wolność ojczyzny.

Wydarzeniu towarzyszyła sesja naukowa, połączona z prezentacją książki Małgorzaty Kutrzeby „Gdy życie było walką. Podpułkownik Józef Maciołek (1900-1973)”, która odbyła się w Zespole Szkół w Błażowej. Uczestniczyli w niej dr hab. Mariusz Krzysztofiński, dr Marcin Bukała i Katarzyna Gajda-Bator z IInstytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie. 

Wśród licznie zgromadzonych uczestników uroczystości była rodzina ppłk. Józefa Maciołka, społeczność gminy, prof. dr hab. Grzegorz Ostasz z Politechniki Rzeszowskiej, prof. Wacław Wierzbieniec z Uniwersytetu Rzeszowskiego, Stanisław Kruczek, członek Zarządu Województwa Podkarpackiego, burmistrz Błażowej Jerzy Kocój wraz z zastępcą Andrzejem Wróblem i radnymi.

Podpułkownik Józef Maciołek - urodzony w Futomie 28 lutego 1900 r. syn Jakuba i Tekli z domu Sieńko. Był uczniem Szkoły Ludowej w Futomie i Błażowej, uczęszczał także do gimnazjum w Rzeszowie. W wieku 18 lat został zmobilizowany do armii austriackiej, nie wstawił się na wezwanie. 10 grudnia 1918 r. wstąpił jako ochotnik do organizowanego w Rzeszowie 17 Pułku Piechoty Wojska Polskiego i w raz z pułkiem został skierowany na front ukraiński. Walczył o granice odrodzonej Polski, a w 1920 r. w wojnie polsko-bolszewickiej.

W II Rzeczypospolitej został zawodowym oficerem, a podczas II wojny światowej był jednym z dowódców jednostek, których zadaniem była obrona mostów na Wiśle w rejonie Sandomierza. Po klęsce kampanii wrześniowej uniknął niewoli i w rodzinnych stronach współorganizował Placówkę ZWZ - AK „Buk”, a od 1942 r. pełnił funkcję dowódcy tej placówki. W 1944 r. awansował na stanowisko Komendanta Podobwodu AK Rzeszów Południe. Dowodzone przez niego oddziały odznaczały się walecznością podczas akcji Burza, za co został odznaczony Krzyżem Virituti Militari. Po rozwiązaniu Armii Krajowej został szefem Inspektoratu „Nie” w Przemyślu.

Wiosną 1945 r. został aresztowany przez UB i osadzony na Zamku w Rzeszowie. Organizacja przygotowała akcję, w wyniku której przeniesiono go z podejrzeniem tyfusu do szpitala, a następnie odbito. Od jesieni 1945 r. stał na czele siatki wywiadowczej „Stomil” w Zrzeszeniu WiN, którą organizował jako zastępca ppłk. Łukasza Cieplińskiego, prezesa Obszaru Południowego WiN.

W 1946 r. II Zarząd Główny Zrzeszenia WiN wysłał go z misją do Londynu. Jego celem było uzyskać od Rządu RP na uchodźstwie akceptację dla działalności Zrzeszenia WiN, a także zdobyć fundusze dla tej organizacji niepodległościowej. Chciał również informować opinię światową o sytuacji Polski i Polaków za żelazną kurtyną pod władzą komunistów i ZSRS.

W 1947 r. został mianowany przez prezesa IV Zarządu Głównego Zrzeszenia WiN ppłk. Łukasza Cieplińskiego Szefem Delegatury Zagranicznej WiN w Londynie, która zorganizowała sieć przedstawicielstw w wielu krajach Europy, a także w USA i Kanadzie, nawiązała współpracę z Secret Intelligence Service oraz CIA.

Po ujawnieniu członków V agenturalnego Zarządu Zrzeszenie WiN nie mógł wrócić do kraju i pozostał na emigracji. Zmarł 23 grudnia 1973 r. w Londynie. Urna z jego prochami została złożona 10 lutego 1974 r. na cmentarzu parafialnym w Futomie.

Odznaczony Virtuti Militari V klasy oraz Krzyżem Walecznych.