English version
13 sierpnia 2023 r. na ulicy Matejki w Przemyślu odbyła się uroczystość patriotyczno – religijna poświęcona pamięci Franciszka Głowacza, Kazimierza Cieszyńskiego i Zbigniewa Kuchcińskiego.
Uroczystość poprzedziła msza święta w Archikatedrze Przemyskiej o godz. 11:30. Po jej zakończeniu nastąpiło przejście na ulicę Matejki 11, gdzie uroczyście odsłonięcto i poświęcono tablicę pamięci Franciszka Głowacza, Kazimierza Cieszyńskiego i Zbigniewa Kuchcińskiego.
W uroczystości wziął udział Marek Kuchciński, szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Piotr Pilch, członek Zarządu Województwa Podkarpackiego, Ryszard Miłoszewski, prezes Przemyskiej Kongregacji Kupieckiej, dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie , Ewa Rachwał, wnuczka Franciszka Głowacza, Andrzej Cieszyński, wnuk Kazimierza Cieszyńskiego, dyrektor Galerii Sztuki Współczesnej w Przemyślu oraz szereg zaproszonych osób, asysta wojskowa wraz z pocztem sztandarowym.
Tablica ma na celu upamiętnienie nieżyjących, zasłużonych dla społeczeństwa przemyskiego osób, zamieszkałych niegdyś w kamienicy przy ulicy Matejki 11, są nimi: Franciszek Głowacz, Kazimierz Cieszyński, Zbigniew Kuchciński.
Franciszek Głowacz urodził się 2 kwietnia 1890 roku. Z wykształcenia prawnik, zawodowo związany był jednak z zupełnie inną dziedziną – z branżą odzieżową. Uchwałą z 1934 r. przemyscy kupcy uznając położenie Przemyśla na handlowym szlaku bałtycko-czarnomorskim przystąpili do Lwowskiej Kongregacji Kupieckiej tworząc jej oddział, z 7 osobowym Zarządem, którego Prezesem był Franciszek Głowacz. Oddział liczył 91 członków aktywnie działających wśród kupiectwa polskiego. Druga wojna światowa przerwała jej działalność na długie lata. Franciszek Głowacz jako pierwszy prezes kongregacji z powodzeniem rozwijał kupiectwo w swoim ukochanym Przemyślu. Nawiązywał efektywne kontakty handlowe, które w znacznym stopniu przyczyniały się do rozwoju miasta. Przemyski przedsiębiorca razem z żoną Marią byli założycielami sklepu „Irys” oraz właścicielami kamienicy przy ul. Matejki 11. Franciszek Głowacz wraz z grupą przemyskich kupców zapoczątkował zbiórkę pieniędzy na budowę domu kupieckiego w Przemyślu. Niestety, ich plany pokrzyżował wybuch drugiej wojny światowej. Był żołnierzem, kapitanem 38. Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich. Podczas wojny, już jako kapitan rezerwy po poniesieniu porażki podczas kampanii wrześniowej oraz w okresie okupacji sowieckiej Franciszek Głowacz został w swoim sklepie aresztowany i początkowo zwolniony. Nic nie robił sobie z rad o konieczności ucieczki, bowiem wierzył w to, iż sam fakt, że jest uczciwym człowiekiem go uratuje. Niestety za sprawą donosu został w październiku 1939 r. ponownie aresztowany. Jego mieszkanie zrewidowano, a wszystkie należące do niego rzeczy skonfiskowano. Zamordowano go w Katyniu, co zostało oficjalnie potwierdzone w 1994 r.
28 września 2018 r. w Parku Miejskim w Przemyślu, miała miejsce szczególna uroczystość, podczas której przedstawiciele Przemyskiej Kongregacji Kupieckiej w 100. Rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, w nietuzinkowy sposób uczcili pamięć o Franciszku Głowaczu - pierwszym prezesie kongregacji sadząc „Dąb pamięci Franciszka Głowacza”.
Kazimierz Cieszyński urodził się 22 kwietnia 1901 roku w Dynowie, gdzie jego ojciec był właścicielem majątku. W roku 1914 mając wielkie zamiłowanie do ćwiczeń wojskowych zapisał się do drużyny strzeleckiej. W 1919 r. przeprowadził się do Przemyśla, gdzie również zaciągną się jako ochotnik do 37 pp. 1 komp. Brał czynny udział w walkach w obronie Przemyśla a następnie walkach pod Chyrowem, Sądową Wisznią, Gródkiem Jagiellońskim i Lwowem. Z początkiem 1920 r. został przydzielony do służby w oddziale nadzorczym a następnie jako telefonista w obozie jeńców i internowanych nr 4 w Pikulicach. Służbę przerwało zachorowanie na tyfus plamisty. Jak sam pisze Po dwóch miesiącach choroby i powrocie do zdrowia zostałem przy ogólnej demobilizacji zwolniony i od tego czasu tj. od roku 1921 w maju przebywałem przy rodzinie, kontynuując przerwaną naukę na kursach dokształcających (…) prowadzonych przez D.O.K. X. Przemyśl. W tym czasie należał również do Związku Strzeleckiego jako instruktor sportu. W 1920 r. przy poborze rocznika 1902, 03.12.1920 r. został wcielony do 38 pp. do komp. 2-giej. 18.01.1924 r. został przeniesiony do 3 kompanii strzeleckiej. Jako sportowiec startował w lekkoatletyce i gimnastyce, także za granicą. Założył sekcję akrobatyczną tzw. „piątkę̨”. W 1935 r. kończy kurs przedolimpijski w Kozłowce k/Lublina oraz kurs oficerski w Grudziądzu. W 1947 r. pracuje jako instruktor WF i prowadzi kursy boksu, zapasów, lekkoatletyki, gimnastyki i akrobatyki. Był współzałożycielem Polskiego Związku Akrobatyki Sportowej, trenerem I kl. akrobatyki sportowej oraz sędzią międzynarodowym. Wychował wiele pokoleń́ sportowców. Był naczelnikiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Po wojnie Kazimierz Cieszyński jako wszechstronnie wyszkolony sportowiec prowadził obozy szkoleniowe oraz sekcję akrobatyczną w Przemyślu dla uczniów liceów z terenu Polski. Zmarł nagle na serce żył 64 lata pochowany na cm. Głównym w Przemyślu.
Zbigniew Kuchciński, urodził się 25 stycznia 1929 roku w Nowosiółkach w woj. lwowskim. Niestety jego dzieciństwo zostało naznaczone przez tragedię wojny, inwazję armii sowieckiej, koszmar niemieckiej okupacji, a potem terror Ukraińskiej Powstańczej Armii. Zbigniew Kuchciński wraz z rodziną zmuszony był do szukania ratunku w bezpieczniejszych zakątkach kraju. Polacy z województw II Rzeczpospolitej (lwowskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego), przyjeżdżali pociągami do Przemyśla, gdzie istniał duży oddział Państwowego Urzędu Repatriacji. Po otrzymaniu dokumentów jedni jechali dalej, inni szukali schronienia w Przemyślu. Rodzina Kuchcińskich tam właśnie zaczęła nowy rozdział życia. Dzięki sfałszowanym dokumentom odmłodzony o kilka lat Zbigniew nie podzielił losów starszego brata – Mieczysława – którego jako nastolatka wywieziono na roboty do Niemiec. Stryj uciekł stamtąd do Szwajcarii, potem do Włoch, gdzie zaciągnął się do armii gen. Andersa. Służył w niej do końca wojny. Co ciekawe, także inny brat przyrodni Zbigniewa, Marian Milewski (AK „Czarny”), po upadku Powstania Warszawskiego uciekł z oflagu i także przez Szwajcarię dotarł do Andersa. Obaj bracia nie wiedzieli, że razem służą w II Korpusie. Zbigniew Kuchciński był członkiem założycielem Stowarzyszenia Pamięci Orląt Przemyskich, które powstało w styczniu 1989 roku, od 4 marca 1989 członkiem założycielem Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, a od połowy 1989 roku – prezesem zarządu TMLiKPW. Organizował pomoc dla Polaków na Wschodzie, dary z żywności, zbiórki na zakup zniczy na mogiły polskich bohaterów na cmentarz Orląt, obrońców Lwowa. Zainicjował wymianę młodzieży między lwowskimi szkołami z polskim językiem nauczania. Był także założycielem Porozumienia Centrum w Przemyślu.