Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

Przed Komendą Wojewódzką Policji w Rzeszowie odbyły się dzisiaj uroczystości poświęcone pamięci policjantów pomordowanych na wschodzie w czasie II wojny światowej. Kierownictwo komendy wojewódzkiej, wojewoda podkarpacki, reprezentanci policyjnych organizacji społecznych oraz Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie złożyli kwiaty i zapalili znicze pod tablicami memorialnymi na frontonie budynku komendy.

Uroczystość przed Komendą Wojewódzką Policji w Rzeszowie rozpoczęła się złożeniem meldunku insp. Dariuszowi Matusiakowi Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Rzeszowie. Następnie przy dźwiękach Mazurka Dąbrowskiego, biało-czerwona flaga została podniesiona na maszt.

W swoim wystąpieniu Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie przypomniał, jak ważna dla współczesnej Policji, dla funkcjonariuszy i pracowników, jest pamięć o poprzednikach, funkcjonariuszach Policji Państwowej, o bohaterach wojennych oraz poległych na „Nieludzkiej Ziemi”. Komendant przypomniał, że tylko w zbiorowych mogiłach w Miednoje w Rosji, znajdują się szczątki blisko sześciu tysięcy policjantów, więźniów obozu sowieckiego w Ostaszkowie, zamordowanych przez NKWD strzałem w tył głowy, w Kalininie (obecnie Twer). Cmentarz w Miednoje jest największą nekropolią policyjną na świecie.

Policjanci znajdują się również na innych listach pomordowanych, a liczba policyjnych ofiar do dziś nie została zamknięta. Byli oni bowiem zabijani w wielu miejscach. Jedną z takich postaci jest patron Policji woj. podkarpackiego Wiktor Zygmunt Sas Hoszowski. Był on komendantem Żandarmerii, a następnie Policji Państwowej we Lwowie. W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości w 1918 r., tworzył struktury policyjne na obszarze byłego zaboru austriackiego. W latach 1921-1923 sprawował funkcję zastępcy, a następnie komendanta głównego Policji Państwowej. W 1939 r., po zajęciu wschodniej Polski przez sowietów, został aresztowany przez NKWD i przetrzymywany w kilku więzieniach, ostatnio w Mikołajowie, gdzie najpewniej został zamordowany na wiosnę 1940 r.

Głos zabrał również dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie:
 

Dzisiaj funkcjonariusze Policji Państwowej, którzy stoją na straży i bezpieczeństwa obywateli II Rzeczypospolitej Polskiej są przedmiotem nienawiści tej strony, która nie znosi wolności i zasad, reguł zbudowanych na autentycznym systemie wartości. Pamięć o Katyniu powoduje, że dzisiaj możemy tylko milczeć nad grobami polskich żołnierzy, oficerów, funkcjonariuszy, którzy ponieśli śmierć z rąk zbrodniczego państwa sowieckiego. Ale ta pamięć nie pozwala nam też zapominać o tym, że dzisiaj również musimy stać na straży tych wartości, z którymi polscy funkcjonariusze Policji zetknęli się w swoich szkołach policyjnych na samym początku, gdzie państwo jest przewidywalne i państwo jest po to aby bronić swoich obywateli i tych wartości, które oni wyznają  

Po złożeniu kwiatów i zapaleniu zniczy pod tablicami memorialnymi, odegrany został sygnał „Śpij kolego”. 

Ważnym punktem uroczystości było wyróżnienie osób, które wspierają działania na rzecz upowszechniania wiedzy na temat dziejów policji.

Podczas uroczystości wręczono Medale „Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej”. Są to odznaczenia nadawane przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego za zasługi dla idei pamięci narodowej, m.in. osobom wykazującym się szczególną troską i pieczą odnośnie upamiętniania i opieki nad miejscami pamięci. Wniosek o odznaczenia złożyło Ogólnopolskie Stowarzyszenie Rodzina Policyjna 1939 r.

Wojewoda podkarpacki dr Ewa Leniart odznaczyła podinspektora Jacka Juwę zastępcę Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie oraz dr Jerzego Skrzypczaka dyrektora Muzeum Regionalnego w Mielcu. Obaj odznaczeni, na przestrzeni kilku lat, przyczynili się do powstania szeregu upamiętnień policyjnych, w tym odsłonięcia w 2020 r. tablicy upamiętniającej funkcjonariuszy Policji Państwowej związanych z powiatem mieleckim, zamordowanych przez sowietów w latach 1939-1940 w Kalininie i innych miejscach na wschodzie, odnalezienia grobu pierwszego komendanta Policji Państwowej w Mielcu, utrwalenia pamięci o funkcjonariuszach formacji policyjnych w książkach autorstwa J. Skrzypczaka pt. Nierozstrzelana pamięć. Mielecki słownik katyński oraz Policja w Mielcu 1919-2019. Dr Skrzypczak jest także organizatorem kilku konferencji.

Statuetką „Sierżanta Michała” został uhonorowany również dr Piotr Szopa, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Rzeszowie, pan Franciszek Batory oraz wsponiany już Jerzy Skrzypczak za szczególne zasługi dla środowiska policyjnego Podkarpacia.