Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

Oddziałowe Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie oraz Karpacka Państwowa Uczelnia w Krośnie zapraszają do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w walce „o wolność obywatela i niezawisłość państwa”. 

1 marca 1951 r. w więzieniu na warszawskim Mokotowie z wyroku komunistycznego sądu zostali zamordowani działacze IV Zarządu Głównego WiN: prezes – płk Łukasz Ciepliński „Ostrowski”, jego zastępca – ppłk Adam Lazarowicz „Pomorski”, kierownik Wydziału Informacji i p.o. prezesa IV Zarządu Głównego WiN w okresie od grudnia 1947 r. do lutego 1948 r. – płk Mieczysław Kawalec „Stanisławski”, kierownik Wydziału Politycznego – mjr Józef Rzepka „Krzysztof”, kierownik Wydziału Propagandy – mjr Franciszek Błażej „Tadeusz”, kierownik łączności zewnętrznej – mjr Józef Batory „August” i doradca polityczny kpt. Karol Chmiel „Zygmunt”.

Rocznica ich stracenia od 2011 r. obchodzona jest jako Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – święto państwowe upamiętniające żołnierzy antykomunistycznego podziemia.

Zrzeszenie WiN odegrało kluczową rolę w formowaniu polskiego oporu wobec sowietyzacji kraju. Jego członkowie z narażeniem życia dokumentowali fakty terroru, bezprawia, łamania praw człowieka i informowali świat o prawdziwej sytuacji w okupowanej przez Sowietów Polsce. Ukazywali ogrom zbrodni komunistycznych, skalę propagandy, kłamstw i manipulacji, demaskowali oszustwa wyborcze. W niektórych obszarach kraju walczyli z bronią w ręku przeciwko siłom komunistycznego aparatu represji.

Przypadająca w 2021 r. 70. rocznica mordu działaczy IV Zarządu WiN skłania do refleksji historycznej nad znaczeniem Zrzeszenia WiN w polskiej historii. Stanowi bodziec do zadania pytania o rolę jaką odegrał WiN w zachowaniu tożsamości narodowej i w dalszej perspektywie odzyskaniu niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Program konferencji: 

21 października 2021 r.

• Godz. 10.00, aula Karpackiej Państwowej Uczelni w Krośnie  ul. Kazimierza Wielkiego 4
• Rozpoczęcie konferencji

Represje wobec działaczy Zrzeszenia WiN
moderator: dr Dariusz Iwaneczko (dyrektor IPN Rzeszów)​

• 10.10 – 10.30 – dr hab., prof. UR Patryk Pleskot (IPN Warszawa) – „Sąd nad ginącym światem”... Analiza ideologicznego i propagandowego wymiaru aktu oskarżenia, prokuratorskiej mowy końcowej i uzasadnienia wyroku w tzw. III procesie Zarządu Głównego WiN (grudzień 1947 r.)
• ​10.30 – 10.50 – dr Sebastian Drabik – Propagandowy obraz procesu IV Zarządu Głównego WiN w oficjalniej prasie krakowskiej
• ​10.50 – 11.10 – Iwona Mudel (IPN Białystok) – Postępowania karne toczące się przed WSR w Białymstoku wobec kobiet związanych ze Zrzeszeniem WiN na przykładzie wybranych spraw
• 11.10 – 11.0 – Paweł Sztama (IPN Warszawa/UMCS Lublin) – Funkcjonariusze pionu śledczego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego odpowiedzialni za śledztwo wobec I Zarządu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Portret zbiorowy
• 11.30 – 11.50 –  Franciszek Batory – świadek procesu IV Zarządu Głównego WiN, brat śp. kpt. Józefa Batorego
• 11.50 – 12.10 – przerwa kawowa

Działalność zbrojna WiN
moderator: dr hab. Krzysztof Kaczmarski (naczelnik Biura Badań Historycznych IPN Rzeszów)

• 12.10 – 12.30 – prof. dr hab. Grzegorz Ostasz (Politechnika Rzeszowska) – Działalność zbrojna WiN w Okręgu Rzeszowskim
• 12.30 – 12.50 – dr Mirosław Surdej (IPN Rzeszów) – Rajd Zgrupowania Partyzanckiego Zrzeszenia WiN pod dowództwem mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory” na Rzeszowszczyznę latem 1946 r.
• 12.50 – 13.10 – dr Wojciech Hanus (IPN Rzeszów) – Samodzielny Obwód WiN Tomaszów Lubelski
• 13.10 – 13.40 – Dyskusja i zakończenie obrad

22 października 2021 r.

• Godz. 9.30, aula Karpackiej Państwowej Uczelni w Krośnie ul. Kazimierza Wielkiego 4

Sylwetki działaczy WiN
moderator: dr hab. Mariusz Krzysztofiński (IPN Rzeszów)

• 09.30 – 9.50 – Elżbieta Jakimek-Zapart (IPN Kraków) – Płk Łukasz Ciepliński – prezes IV Zarządu Głównego WiN. Prosta biografia?
• 09.50 – 10.10 –  Szymon Pacyna (Powiatowe Centrum Edukacji Kulturalnej w Ropczycach) – Karol Chmiel „Katonowicz”, „Grom”, „Leon” (1911-1951)
• 10.10 – 10.30 – dr Paweł Fornal (IPN Rzeszów) – Płk Jan Szczurek-Cergowski (1897-1972), prezes Obszaru Zachodniego WiN, p.o. prezesa I Zarządu Głównego WiN
• 10.30 – 10.50 – dr Paweł  Glugla (Uniwersytet Rzeszowski) – Tadeuz Kusion ( 1914-2006) żołnierz ZWZ-AK, dowódca oddziału „Armii Wyzwolenia”, ofiara reżimu komunistycznego
• 10.50 – 11.30 – Prezentacja książki dr Ewy Rzeczkowskiej (KUL) pt. Władysław Siła-Nowicki. Żołnierz i konspirator 1939–1956 (Warszawa 2021)
• 11.30 – 12.00 – Dyskusja i zakończenie konferencji